Kalkulator DTI - Wskaźnik DStI i Progi Rekomendacji S

Wskaźnik DTI, czyli jaka część dochodu idzie na raty

Rata hipoteczna 2 800 zł i kredyt gotówkowy 500 zł przy dochodzie 9 000 zł netto to wskaźnik 36,7 %. Przy dochodzie do przeciętnego wynagrodzenia w regionie taki wynik jest powyżej progu monitorowania z Rekomendacji S (30 %), ale poniżej progu szczególnej uwagi (40 %), a do niego zostaje 300 zł miesięcznie. Kalkulator sumuje raty i stałe zobowiązania, dzieli przez dochód, porównuje wynik z oboma progami i pokazuje, ile wskaźnik wyniesie, gdy oprocentowanie kredytu wzrośnie o wpisany bufor.

Nie liczy, ile kredytu dostaniesz. Do tego służy kalkulator zdolności kredytowej, który bierze pod uwagę także koszty utrzymania gospodarstwa. Tutaj odpowiedź jest prostsza i dotyczy jednej liczby: czy obciążenie dochodu, które już masz albo będziesz mieć po nowym kredycie, mieści się w granicach, na które patrzy bank.

Jak obliczyć wskaźnik DTI - krok po kroku

1
Dochód netto gospodarstwa - to, co co miesiąc wpływa na konto wszystkich kredytobiorców razem, np. 9 000 zł. Przy zmiennych zarobkach weź średnią z kilku miesięcy, tak jak robi to bank.
2
Dochód na tle przeciętnego wynagrodzenia w regionie - od tego zależy, który próg Cię dotyczy. Jeśli nie wiesz, wybierz „nie wiem”, a wynik pokaże obie oceny.
3
Rata kredytu hipotecznego - obecna albo ta z oferty, o którą się starasz. Pole może zostać puste, jeśli wypełnisz test stopy, wtedy kalkulator wyliczy ratę sam.
4
Raty innych kredytów, karty i limity, alimenty - wszystko, co płacisz co miesiąc i z czego nie możesz się po prostu wycofać. Kartę z limitem wpisz kwotą, którą bank przyjmuje jako miesięczne obciążenie.
5
Test stopy (opcjonalnie) - kapitał do spłaty, pozostały okres, obecne oprocentowanie i wzrost stopy w punktach procentowych, np. 2,5 p.p. Wypełnij wszystkie cztery pola albo żadne.
6
Odczytaj wyniki - wskaźnik w procentach, zapas do progu albo kwotę ponad próg, ocenę według Rekomendacji S i wskaźnik po wzroście stopy.

Progi Rekomendacji S: dochód do przeciętnej a powyżej przeciętnej

Rekomendacja S Komisji Nadzoru Finansowego dotyczy kredytów zabezpieczonych hipotecznie i nazywa ten wskaźnik DStI (debt service to income). W słowniczku definiuje go jako stosunek rocznych kosztów obsługi zobowiązań kredytowych i zobowiązań finansowych, z których klient nie może się wycofać, do całkowitego rocznego dochodu. Liczby nie są zakazem: bank może je przekroczyć, ale ma to być świadoma akceptacja wyższego ryzyka po obu stronach. Tabela zbiera, co z tego wynika dla dwóch grup klientów.

Co mówi Rekomendacja S	Dochód do przeciętnej w regionie	Dochód powyżej przeciętnej	Gdzie
Szczególna uwaga przy ocenie zdolności	powyżej 40 %	powyżej 50 %	rekomendacja 9.3
Bank zwraca uwagę na długi okres spłaty i potrzebę bufora dochodowego, przekazuje pisemne oświadczenie o podwyższonym ryzyku	powyżej 40 %	powyżej 50 %	25.6 i 27.4
Bank identyfikuje kredyt jako mocno obciążający i co najmniej raz w roku analizuje odporność na wzrost stóp (przy niskim buforze dochodowym)	powyżej 30 %	powyżej 40 %	19.5
Kredyt z opcją „klucz za dług”	niedostępny	najwyżej 35 %	1.15 d i e
W skrócie	bezpiecznie do 30 %	bezpiecznie do 40 %	-

Uzasadnienie progu pada w samej rekomendacji: kredyty hipoteczne spłaca się bardzo długo, a w większości gospodarstw domowych koszty utrzymania przekraczają połowę dochodów netto. Przy kredytach gotówkowych i ratalnych obowiązuje Rekomendacja T, która nazywa wskaźnik DtI i nie podaje liczby. Każdy bank ustala tam własny limit i zapisuje go w strategii zarządzania ryzykiem, zatwierdzanej przez radę nadzorczą.

Wzór na DTI i trzy rachunki krok po kroku

    DTI = (rata hipoteczna + inne raty + karty i limity + alimenty) / dochód netto × 100 %
  

Rekomendacja mówi o kwotach rocznych. Przy stałych ratach i stałym dochodzie wynik jest taki sam jak z kwot miesięcznych, bo licznik i mianownik mnoży się przez 12. Test stopy liczy ratę równą od kapitału, który został do spłaty, przy oprocentowaniu podniesionym o bufor.

Rachunek 1: dochód powyżej przeciętnej. Te same 3 300 zł rat przy 9 000 zł dochodu: 3 300 / 9 000 = 36,7 %. Dla tej grupy progi to 40 % i 50 %, więc wynik jest poniżej obu, a do progu szczególnej uwagi zostaje 1 200 zł miesięcznie.

Rachunek 2: test stopy. Kapitał 450 000 zł, 300 rat, oprocentowanie 7 %: rata równa 3 180,51 zł. Przy 9,5 % rośnie do 3 931,63 zł, czyli o 751,13 zł. Do raty 2 800 zł z pierwszego przykładu kalkulator dolicza tę różnicę i wskaźnik skacze z 36,7 % do 45,0 %.

Rachunek 3: trzy drobne zobowiązania. Dochód 6 000 zł, rata pożyczki 1 200 zł, karta i limit przyjęte jako 300 zł, alimenty 900 zł. Razem 2 400 zł, czyli równo 40,0 %. Próg mówi o przekroczeniu, więc to jeszcze nie jest „powyżej 40 %”, ale zapas wynosi 0 zł i każda nowa rata go przebija.

Rachunek 4: rata wyliczona przez kalkulator. Pole raty hipotecznej puste, test jak w rachunku 2, kredyt gotówkowy 500 zł, dochód 9 000 zł. Rata przy 7 % to 3 180,51 zł, wskaźnik 40,9 %. Po wzroście stopy o 2,5 p.p. wychodzi 49,2 %, tuż pod progiem dla wyższych dochodów.

Ile rat mieści się w progach przy różnych dochodach

Tabela odwraca rachunek: przy danym dochodzie netto pokazuje łączną kwotę wszystkich rat i stałych zobowiązań, przy której wskaźnik dochodzi do 30 %, 40 % i 50 %. Od tej kwoty odejmij to, co już płacisz, a zostanie miejsce na nową ratę.

Dochód netto miesięcznie	30 %	40 %	50 %
5 000 zł	1 500 zł	2 000 zł	2 500 zł
7 000 zł	2 100 zł	2 800 zł	3 500 zł
9 000 zł	2 700 zł	3 600 zł	4 500 zł
12 000 zł	3 600 zł	4 800 zł	6 000 zł
15 000 zł	4 500 zł	6 000 zł	7 500 zł

Jaki bufor wpisać w teście stopy

Rekomendacja S podaje wzór na minimalny bufor stopy procentowej dla kredytów o zmiennym oprocentowaniu: MAX(5 p.p. - SBC; 2,5 p.p.) + σ, gdzie SBC to stopa referencyjna NBP (przy kredytach w złotych), a σ wynosi 1,5 p.p., gdy stopa w ostatnich 100 dniach roboczych mocno się wahała (odchylenie standardowe co najmniej 0,5 p.p.) i jest wyższa od swojej średniej z tego okresu, a w pozostałych przypadkach 0. Aktualną stopę referencyjną sprawdzisz na stronie NBP.

Stopa referencyjna NBP	Bufor przy σ = 0	Bufor przy σ = 1,5 p.p.
1 %	4 p.p.	5,5 p.p.
2 %	3 p.p.	4,5 p.p.
2,5 % i więcej	2,5 p.p.	4 p.p.

Przy stałej stopie na kilka lat rekomendacja przewiduje mniejszy bufor, malejący z długością okresu stałej stopy (wzór z 2,5 p.p. jako punktem wyjścia dla 5 lat). Bank może przyjąć bufor wyższy od minimum, więc w teście śmiało sprawdź też wariant ostrzejszy.

Najczęstsze błędy przy liczeniu DTI

Dochód brutto zamiast netto. Rekomendacja uzasadnia progi kosztami utrzymania w relacji do dochodów netto, a bank liczy zdolność z tego, co faktycznie wpływa na konto. Brutto zaniża wynik. Wpisuj kwotę „na rękę”.

Pominięta karta i limit w koncie. Rekomendacja T zalicza limit zadłużenia, także na karcie kredytowej, do ekspozycji kredytowych, więc nieużywana karta z limitem nie znika z rachunku. Kalkulator nie przyjmuje za Ciebie żadnego przelicznika limitu na ratę: wpisz kwotę, którą podał bank. Jeśli karty nie potrzebujesz, jej zamknięcie przed wnioskiem usuwa tę pozycję.

Rata z dzisiejszego oprocentowania jako jedyny scenariusz. Przy zmiennej stopie bank ocenia zdolność przy stopie wyższej co najmniej o bufor. W rachunku 2 wskaźnik rośnie z 36,7 % do 45,0 % bez żadnej zmiany w dochodzie.

Próg traktowany jak zakaz albo jak gwarancja. Przekroczenie 40 % czy 50 % nie zamyka drogi do kredytu, tylko wymaga świadomej akceptacji ryzyka. I odwrotnie: wynik poniżej progu nie znaczy, że bank da kredyt, bo liczy też koszty utrzymania rodziny.

Progi hipoteczne przyłożone do kredytu gotówkowego. Liczby z Rekomendacji S dotyczą kredytów zabezpieczonych hipotecznie. Przy pożyczce gotówkowej limit DtI ustala bank, więc ten sam wynik może przejść w jednym banku, a w innym nie.

Pytania o wskaźnik DTI i DStI

Czym różni się DTI od DStI?

To dwie nazwy tej samej miary w dwóch dokumentach KNF. Rekomendacja T (kredyty detaliczne) mówi o DtI, Rekomendacja S (kredyty hipoteczne) o DStI. Obie definicje opisują wydatki na obsługę zobowiązań kredytowych i innych stałych zobowiązań finansowych w relacji do dochodu klienta.

Jaki wskaźnik DTI jest bezpieczny?

Według Rekomendacji S do 30 % przy dochodzie do przeciętnego wynagrodzenia w regionie i do 40 % przy wyższym. Powyżej tych wartości bank powinien monitorować kredyt, a powyżej 40 % i 50 % zwrócić na wniosek szczególną uwagę.

Co wlicza się do zobowiązań w DTI?

Raty kredytów i pożyczek, obciążenie z kart kredytowych i limitów w koncie oraz zobowiązania finansowe, z których nie można się wycofać, bo wynikają z przepisów albo mają trwały charakter, np. alimenty. Rachunki za prąd czy jedzenie to koszty utrzymania, które bank liczy osobno.

Skąd wiem, czy zarabiam powyżej przeciętnego wynagrodzenia w regionie?

Rekomendacja S mówi o przeciętnym poziomie wynagrodzeń w gospodarce lub w regionie zamieszkania, a dane o wynagrodzeniach publikuje GUS. Jak dokładnie bank porównuje z nimi Twój dochód, zapisuje w swoich procedurach. Jeśli nie masz pewności, wybierz w kalkulatorze „nie wiem”: zobaczysz ocenę dla obu grup, a bezpieczniej jest trzymać się niższych progów.

Czy bank może dać kredyt przy DTI powyżej 50 %?

Może. Rekomendacja S dopuszcza przekroczenie progów jako świadomą akceptację podwyższonego ryzyka przez bank i klienta. Bank powinien wtedy poinformować o ryzyku i o tym, że trudniej będzie odkładać pieniądze albo ponieść większy wydatek, a klient dostaje stosowne oświadczenie na piśmie.

Jak obniżyć wskaźnik DTI przed wnioskiem o kredyt?

Spłacić albo skonsolidować drobne pożyczki, zamknąć nieużywane karty i limity, wydłużyć okres nowego kredytu (niższa rata, ale wyższy koszt odsetek) albo dołożyć dochód drugiego kredytobiorcy. W kalkulatorze od razu widać, ile każdy z tych ruchów zmienia: 500 zł mniej rat przy 9 000 zł dochodu to 5,6 p.p. mniej.

Powiązane narzędzia

Kalkulator Karmienia Papugi

Ile papuga naprawdę zjada z ważenia miski po dobie, skład diety i kontrola masy - Zobacz kalkulator

Kalkulator Klatki dla Papugi

Minimalne wymiary klatki dla falistej, nimfy, nierozłączki i ary według przepisów Austrii, Szwajcarii i Niemiec - Zobacz kalkulator

Kalkulator Zdolności Kredytowej

Górna granica kwoty kredytu przy Twoim dochodzie, kosztach utrzymania, ratach i buforze stopy - Zobacz kalkulator

Kalkulator Raty Kredytu

Rata równa i malejąca dla kwoty, okresu i oprocentowania - Zobacz kalkulator

Kalkulator Konsolidacji Długów

Czy połączenie kilku rat w jedną obniży miesięczne obciążenie i ile to kosztuje - Zobacz kalkulator

Kalkulator Spłaty Karty Kredytowej

Ile potrwa spłata zadłużenia na karcie i ile kosztują odsetki - Zobacz kalkulator

Kalkulator Wkładu Własnego

Ile odłożyć na wkład przy cenie mieszkania i wymaganym procencie - Zobacz kalkulator

Kalkulator Budżetu Domowego

Dochody i wydatki rodziny w jednym zestawieniu, z tym co zostaje na koniec miesiąca - Zobacz kalkulator