Kalkulator Bisekcji - Metoda Połowienia Przedziału

    Metoda bisekcji krok po kroku: miejsce zerowe funkcji f(x) w przedziale [a; b] z zadaną dokładnością, tabela iteracji, liczba kroków ze wzoru i podpowiedź, gdy znaki się nie zmieniają.

    Parametry

    Wprowadź dane do obliczeń

    Lewa strona równania f(x) = 0

    Lewy koniec przedziału

    Prawy koniec przedziału

    Puste = 0,0001

    Metoda bisekcji z tabelą wszystkich kroków

    Równanie x³ - x - 2 = 0 na przedziale [1; 2] ma rozwiązanie w okolicy 1,5214, a metoda bisekcji dochodzi do niego w 14 krokach przy dokładności 0,0001. Kalkulator przyjmuje dowolną funkcję ciągłą f(x), przedział [a; b] i dokładność ε, a zwraca przybliżone miejsce zerowe, gwarantowany błąd, liczbę kroków z wzoru i tabelę: an, bn, środek cn i f(cn) w każdym kroku. Gdy na końcach przedziału funkcja ma ten sam znak, podpowiada, gdzie znak się zmienia.

    Szybki start: wpisz f(x) = x^3 - x - 2, a = 1, b = 2 i zostaw ε puste (domyślnie 0,0001). Wynik: x ≈ 1,521423 po 14 krokach, błąd najwyżej 0,00006103515625. To ten sam przykład, który pokazuje angielska Wikipedia w haśle „Bisection method”: 14 kroków kalkulatora zgadza się z pierwszymi 14 wierszami tamtej tabeli (Wikipedia pokazuje 15).

    Jak rozwiązać równanie metodą bisekcji - krok po kroku

    1. Funkcja f(x) - lewa strona równania przeniesiona tak, żeby po prawej było zero. Równanie cos x = x wpisujesz jako cos(x) - x. Działają +, -, *, /, ^, nawiasy, sin, cos, tg, ln, log, exp, sqrt, abs, pi i e.
    2. Początek przedziału a - lewy koniec, np. 1. Można wpisać wyrażenie, np. pi/2.
    3. Koniec przedziału b - prawy koniec, np. 2. f(a) i f(b) muszą mieć przeciwne znaki.
    4. Dokładność ε - dopuszczalny błąd przybliżenia, np. 0,001, 10^-6 albo 1e-6. Puste pole oznacza 0,0001. Wynik x kalkulator pokazuje o dwa miejsca dokładniej niż ε.
    5. Odczytaj wynik - przybliżone x, błąd, liczbę kroków i tabelę iteracji. Jeśli pojawi się ostrzeżenie o nieciągłości, zmień przedział.

    Na czym polega metoda połowienia przedziału

    Jeśli funkcja jest ciągła, a f(a) i f(b) mają przeciwne znaki, to gdzieś między a i b wykres przecina oś x. Bisekcja liczy środek c = (a + b)/2 i sprawdza znak f(c). Zostaje ta połowa, na której końcach znaki nadal są przeciwne, a druga połowa odpada. Każdy krok zmniejsza przedział o 50 %, więc po n krokach ma on szerokość (b - a)/2n.

    cn = (an + bn) / 2
    jeśli f(an) · f(cn) < 0, to bn+1 = cn, w przeciwnym razie an+1 = cn
    liczba kroków: n = ⌈log2((b - a) / ε)⌉

    Kalkulator kończy, gdy połowa szerokości bieżącego przedziału spadnie do ε. Wtedy środek c leży nie dalej niż ε od prawdziwego miejsca zerowego. Z tego warunku i z połowienia przedziału w każdym kroku wynika wzór na liczbę kroków: przy przedziale długości 1 i ε = 0,0001 wychodzi ⌈log2 10 000⌉ = ⌈13,29⌉ = 14.

    Ile kroków potrzeba przy danej dokładności

    Tabela dotyczy przedziału o długości 1. Przy dłuższym przedziale doliczasz log2 z jego długości, np. przedział długości 8 to 3 kroki więcej. Liczba kroków nie zależy od funkcji, tylko od przedziału i ε.

    Dokładność ε log2(1/ε) Kroki Błąd wyniku najwyżej
    0,13,3240,1
    0,016,6470,01
    0,0019,97100,001
    0,000113,29140,0001
    10-619,93200,000001
    10-1033,22340,0000000001

    Przykład: pierwsze kroki dla x³ - x - 2

    Pięć pierwszych wierszy tabeli z kalkulatora dla przedziału [1; 2]. Widać, jak znak f(c) decyduje, który koniec się przesuwa: ujemne f(1,5) przesuwa a, dodatnie f(1,75) przesuwa b.

    n an bn cn f(cn)
    1121,5-0,125
    21,521,751,609375
    31,51,751,6250,666015625
    41,51,6251,56250,2521972656
    51,51,56251,531250,05911254883

    Zadania z bisekcji i co pokaże kalkulator

    Pierwiastek z 2. f(x) = x^2 - 2, przedział [1; 2], ε = 10^-10.
    Wynik: x ≈ 1,414213562326 po 34 krokach. Tabela pokazuje 12 pierwszych i 6 ostatnich kroków.
    Równanie cos x = x. f(x) = cos(x) - x, przedział [0; 1], ε = 0,000001.
    Wynik: x ≈ 0,73908520 po 20 krokach.
    Logarytm bez logarytmu. f(x) = e^x - 3, przedział [0; 2], ε puste.
    Wynik: x ≈ 1,098572 po 15 krokach, czyli ln 3 z błędem najwyżej 0,0000610.
    Liczba e z równania ln x = 1. f(x) = ln(x) - 1, przedział [1; 3], ε = 0,001.
    Wynik: x ≈ 2,71777 po 11 krokach, błąd najwyżej 0,0009765625.
    Duża dokładność to nie wszystko. f(x) = x^2 - 2, przedział [1; 2], ε = 0,1.
    Wynik: x ≈ 1,438 po 4 krokach. Prawdziwe √2 to ok. 1,4142, a różnica mieści się w gwarantowanym błędzie 0,0625.
    Pułapka: tangens. f(x) = tg(x), przedział [1; 2].
    Wynik: x ≈ 1,570740 i ostrzeżenie o nieciągłości. Znak zmienia się przy π/2, gdzie tangens nie istnieje, a nie w miejscu zerowym.
    Ten sam znak na końcach. f(x) = x^2 - 4, przedział [-3; 3]: f(-3) = f(3) = 5.
    Wynik: bisekcja nie startuje, a kalkulator podpowiada przedziały ze zmianą znaku: [-2,01; -1,995] i [1,995; 2,01].

    Pytania o metodę bisekcji

    Kiedy metoda bisekcji działa?
    Gdy funkcja jest ciągła na [a; b], a f(a) i f(b) mają przeciwne znaki. Wtedy w przedziale jest co najmniej jedno miejsce zerowe i bisekcja zawsze do któregoś z nich dojdzie. Wikipedia określa ją jako metodę prostą i niezawodną, ale stosunkowo wolną.
    Co jeśli w przedziale jest kilka miejsc zerowych?
    Bisekcja znajdzie jedno z nich, to, które zostanie po kolejnych podziałach. Żeby dostać pozostałe, zawęź przedział tak, by obejmował tylko jedno. Pomaga podpowiedź kalkulatora o zmianach znaku i wykres funkcji.
    Dlaczego nie znajduje pierwiastka podwójnego, np. x² = 0?
    Przy pierwiastku podwójnym funkcja dotyka osi i nie zmienia znaku, więc f(a) i f(b) mają ten sam znak. Takiego miejsca zerowego bisekcja nie wykryje. Dla wielomianów lepszy jest kalkulator wielomianów, który podaje też krotności.
    Jak wpisać dokładność?
    Jako zwykłą liczbę z przecinkiem (0,001), jako potęgę (10^-6) albo w notacji naukowej (1e-6). Najmniejsza wartość to 10-12, to umowny limit kalkulatora. Przy dużych |x| liczby zmiennoprzecinkowe nie pozwalają zejść nawet do niego: dla x ≈ 141 421 osiągalny błąd to ok. 1,5·10-11 i kalkulator wtedy wyraźnie o tym ostrzega. Zapis 1e-6 działa też w samej funkcji, np. x - 1e-6.
    Czym różni się błąd od wartości f(c)?
    Błąd mówi, jak daleko c może leżeć od prawdziwego miejsca zerowego na osi x. Wartość f(c) mówi, jak blisko zera jest funkcja w tym punkcie. Przy stromej funkcji f(c) może być duże mimo małego błędu: dla x² - 1 000 000 na przedziale [0; 5000] po 19 krokach f(c) ≈ -11,44, a x ≈ 999,9943 jest w granicy ε = 0,01. Gdy f(c) wyjdzie dokładnie 0 w obliczeniach komputera, kalkulator i tak podaje błąd z szerokości przedziału, bo przy funkcjach bardzo płaskich koło zera (pierwiastek wielokrotny) to może być efekt zaokrągleń.
    Co oznacza ostrzeżenie o nieciągłości?
    Kalkulator ostrzega, gdy |f(c)| rośnie w dwóch ostatnich krokach co najmniej półtora raza za każdym razem albo gdy na końcu jest większe niż na krańcach przedziału. Przy zwykłym miejscu zerowym |f(c)| maleje, więc taki wzrost oznacza najpewniej biegun funkcji (tg x przy π/2, 1/x przy 0), a znaleziony punkt nie jest miejscem zerowym.

    Powiązane narzędzia

    Kalkulator Proporcji Naleśników

    Ile mąki, mleka i jajek na zadaną liczbę naleśników i ile ich wyjdzie z litra mleka, z trzech przepisów - Zobacz kalkulator

    Kalkulator Azymutu

    Azymut i długość odcinka ze współrzędnych X, Y, z mapy albo z GPS, w stopniach lub gradach - Zobacz kalkulator

    Kalkulator Wielomianów

    Pierwiastki, krotności, dzielenie i schemat Hornera - Zobacz kalkulator

    Kalkulator Równań Kwadratowych

    Delta, pierwiastki i wykres paraboli dla ax² + bx + c = 0 - Zobacz kalkulator

    Kalkulator Pochodnych

    Pochodna funkcji z rozpisanymi regułami - Zobacz kalkulator

    Kalkulator Całek Oznaczonych

    Całka funkcji na przedziale, ten sam zapis f(x) - Zobacz kalkulator

    Kalkulator Interpolacji Liniowej

    Wartość pośrednia między dwoma punktami - Zobacz kalkulator

    Kalkulator Logarytmów

    Logarytm dowolnej podstawy do sprawdzenia wyników - Zobacz kalkulator

    Kalkulator zweryfikowany przez zespół LiczGrupa.pl

    Treść, wzory i wyniki zostały sprawdzone pod kątem poprawności i aktualności przez nasz zespół specjalistów.

    Natalia Skrzek

    Sprawdziła: Natalia Skrzek