Wskaźnik płynności bieżącej i szybkiej: jaki powinien być

Czy firma, która ma 1,50 zł aktywów obrotowych na każdą złotówkę zobowiązań krótkoterminowych, może nie mieć z czego zapłacić faktur? Może. Wskaźnik płynności bieżącej 1,50 mieści się w przedziale 1,2-2,0, który polska literatura podaje najczęściej, a mimo to wskaźnik płynności szybkiej tej samej firmy wynosi 0,60. Wystarczy, że większość aktywów obrotowych to towar w magazynie.

Dlatego wskaźnik płynności bieżącej i szybkiej liczy się razem. Pierwszy mówi, czy majątek obrotowy w ogóle pokrywa bieżące długi. Drugi sprawdza, ile z tego da się zamienić na pieniądze bez wyprzedawania zapasów. Poniżej oba wzory, ten sam bilans policzony na dwa sposoby, porównanie w tabeli i odpowiedź na pytanie, jaki powinien być wynik.

Dwa wzory, jeden bilans

Oba wskaźniki mają ten sam mianownik: zobowiązania krótkoterminowe, czyli pozycję B.III pasywów. To faktury dostawców, kredyt obrotowy, podatki, ZUS i wynagrodzenia do zapłaty w ciągu roku. Różnią się licznikiem.

Wskaźnik płynności bieżącej (po angielsku current ratio) bierze całe aktywa obrotowe, pozycję B aktywów: zapasy, należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe razem z gotówką i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe.

Wskaźnik płynności szybkiej (quick ratio) odejmuje od aktywów obrotowych zapasy i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Powód jest prosty: ani towaru z magazynu, ani opłaconego z góry ubezpieczenia nie przelejesz dostawcy jutro rano. Część podręczników odejmuje tylko zapasy, więc przy porównaniach warto sprawdzić, której wersji użyto.

Weźmy bilans z aktywami obrotowymi 500 000 zł, w tym zapasami 150 000 zł, rozliczeniami międzyokresowymi 10 000 zł i gotówką 60 000 zł, oraz zobowiązaniami krótkoterminowymi 300 000 zł. Wychodzi:

Różnica między wskaźnikiem bieżącym a szybkim to tu 0,53, a zapasy razem z rozliczeniami stanowią 32 % aktywów obrotowych. Im większa ta różnica, tym więcej pieniędzy firmy leży w magazynie. Całość policzysz w kalkulatorze płynności finansowej, który podaje od razu wszystkie trzy wskaźniki i kapitał obrotowy netto.

Jak obliczyć płynność finansową firmy z bilansu, pozycja po pozycji

Wszystkie dane są w jednym dokumencie: bilansie na ostatni dzień roku albo kwartału. Pozycje mają w ustawie o rachunkowości stałe oznaczenia, więc łatwo je znaleźć niezależnie od tego, kto prowadzi księgi.

1. Aktywa obrotowe - pozycja B po stronie aktywów, cała suma. W przykładzie 500 000 zł.
2. Zapasy - pozycja B.I: materiały, półprodukty, produkty w toku, wyroby gotowe, towary i zaliczki na dostawy. Firma usługowa często ma tu zero.
3. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe - pozycja B.IV, czyli koszty opłacone z góry: ubezpieczenia, abonamenty, prenumeraty.
4. Środki pieniężne - część pozycji B.III, gotówka w kasie i pieniądze na rachunkach. Potrzebne tylko do płynności gotówkowej.
5. Zobowiązania krótkoterminowe - pozycja B.III po stronie pasywów. Bez zobowiązań długoterminowych z pozycji B.II.
6. Podziel aktywa obrotowe przez zobowiązania krótkoterminowe, a potem to samo po odjęciu zapasów i rozliczeń. Wyniki zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

Jedna pułapka: bilans pokazuje stan na jeden dzień. Firma, która tydzień przed końcem roku spłaciła dużą fakturę albo wzięła kredyt obrotowy, będzie miała inną płynność niż przez resztę roku. Dlatego wynik z jednego bilansu traktuj jak zdjęcie, a nie jak film, i porównuj go z poprzednimi okresami.

Hurtownia i firma usługowa z identyczną płynnością bieżącą

Najlepiej widać to na dwóch firmach, które mają ten sam wskaźnik bieżący. Obie mają 1 500 000 zł aktywów obrotowych, 100 000 zł na rachunku i 1 000 000 zł zobowiązań krótkoterminowych. Pierwsza to hurtownia, w której 900 000 zł to towar w magazynie. Druga to firma usługowa bez zapasów, której aktywa obrotowe to głównie należności od klientów.

Płynność bieżąca obu: 1,50. Płynność szybka hurtowni: 0,60. Płynność szybka firmy usługowej: 1,50. Ta sama ocena z pierwszego wskaźnika, zupełnie inny obraz z drugiego.

Co to oznacza w praktyce? Hurtownia, żeby spłacić wszystkie bieżące zobowiązania, musi najpierw sprzedać część towaru. Jeśli sprzedaż zwolni, a dostawcy będą chcieli zapłaty w terminie, zrobi się ciasno. Firma usługowa ma inny problem: jej płynność stoi na należnościach, więc wszystko zależy od tego, czy klienci płacą w terminie. Ile dni czeka się na pieniądze od odbiorców, pokazuje kalkulator rotacji należności.

Bieżąca i szybka obok siebie w dziesięciu punktach

Zestawienie obu wskaźników, z przedziałami według źródeł, które zebrali m.in. M. Wasilewski i A. Pisarska (SGGW), oraz M. Lesiak (Uniwersytet Łódzki).

Wasilewski i Pisarska zwracają uwagę, że większość przedziałów w polskiej literaturze mieści się w granicach 1,2-2,0 dla wskaźnika bieżącego i około 1,0 dla szybkiego. Wędzki w ogóle nie podaje liczby, tylko „zależnie od branży”. To nie jest unik. W gospodarstwach i przedsiębiorstwach rolniczych płynność bieżąca bywa wyższa niż wzorcowa, bo długi cykl produkcji wymaga dużych zapasów, i badacze SGGW zalecają tam patrzeć raczej na wskaźnik szybki.

Jaki powinien być wskaźnik płynności bieżącej, a jaki szybkiej?

Jeśli potrzebujesz jednej odpowiedzi: płynność bieżąca w przedziale 1,2-2,0, płynność szybka w okolicy 1,0, w praktyce zadowalająca w przedziale 1,0-1,3. Płynność gotówkowa, czyli sama gotówka do zobowiązań, w przedziale 0,2-0,4, który Wasilewski i Pisarska uznają za zadowalający przy braku zgody w literaturze.

Ale to są punkty odniesienia, a nie normy prawne. Ważniejsze od jednego odczytu jest to, jak wynik zmienia się z bilansu na bilans i jak wypada na tle firm z tej samej branży. Hurtownia z płynnością szybką 0,60 nie musi być w złej kondycji, jeśli towar schodzi szybko, a dostawcy dają długie terminy. Firma usługowa z tym samym wynikiem prawie na pewno ma kłopot, bo nie ma zapasów, które mogłaby sprzedać.

Jest też druga strona: płynność to nie to samo co wypłacalność. Płynność dotyczy terminowego regulowania bieżących zobowiązań, wypłacalność pokrycia wszystkich długów całym majątkiem. Firma z dużą halą i maszynami może być wypłacalna, a w piątek nie mieć z czego zapłacić faktury.

Płynność bieżąca poniżej 1: ile brakuje w złotówkach

Wskaźnik poniżej 1,0 znaczy, że aktywa obrotowe nie pokrywają zobowiązań krótkoterminowych, a kapitał obrotowy netto jest ujemny. Przykład: aktywa obrotowe 240 000 zł, w tym zapasy 90 000 zł, zobowiązania krótkoterminowe 250 000 zł.

Płynność bieżąca: 0,96. Płynność szybka: 0,60. Kapitał obrotowy netto: -10 000 zł.

Ile brakuje do dolnej granicy 1,2? Są dwie drogi. Albo 60 000 zł więcej aktywów obrotowych przy tych samych zobowiązaniach, albo zobowiązania krótkoterminowe mniejsze o 50 000 zł przy tych samych aktywach, np. przez zamianę części kredytu obrotowego na kredyt długoterminowy. Druga droga jest tańsza, niż wygląda: nie wymaga dodatkowych pieniędzy, tylko innego terminu spłaty.

Wynik 3,00 to nie powód do dumy

Wysoka płynność brzmi bezpiecznie i w pewnym sensie taka jest. Przy aktywach obrotowych 900 000 zł, w tym zapasach 100 000 zł i gotówce 400 000 zł, oraz zobowiązaniach 300 000 zł wskaźnik bieżący wynosi 3,00, szybki 2,67, a gotówkowy 1,33.

Ponad poziom 2,0 wychodzi 300 000 zł aktywów obrotowych. Wskaźnik bieżący powyżej 2,0 bywa opisywany jako nadpłynność: pieniądze leżą na rachunku, w należnościach albo w zapasach zamiast pracować. Nie musi to być błąd, czasem firma zbiera gotówkę na inwestycję. Ale jeśli taki stan trwa latami, warto zapytać, czy tych pieniędzy nie da się użyć lepiej.

Jedna operacja, dwa wskaźniki w przeciwnych kierunkach

Tu robi się ciekawie. Wróćmy do hurtowni z płynnością bieżącą 1,50 i szybką 0,60. Załóżmy, że spłaca z rachunku 100 000 zł zobowiązań wobec dostawców. Aktywa obrotowe spadają do 1 400 000 zł, zobowiązania do 900 000 zł.

Płynność bieżąca rośnie do 1,56. Płynność szybka spada do 0,56.

Jak to możliwe? Gdy wskaźnik jest powyżej 1, odjęcie tej samej kwoty od licznika i mianownika podnosi wynik. Gdy jest poniżej 1, obniża go. Płynność bieżąca hurtowni jest powyżej 1, a szybka poniżej, więc ta sama spłata działa na nie odwrotnie.

Inny ruch: hurtownia sprzedaje towar za 300 000 zł po koszcie zakupu i od razu oddaje te pieniądze dostawcom. Aktywa obrotowe spadają do 1 200 000 zł, zapasy do 600 000 zł, zobowiązania do 700 000 zł. Płynność bieżąca: 1,71. Płynność szybka: 0,86. Tym razem rosną oba, bo zmniejszył się magazyn, który szybki wskaźnik i tak pomijał.

Wniosek: na koniec roku da się poprawić wskaźniki samym terminem spłat. Dlatego analityk patrzy na kilka bilansów z rzędu, a nie tylko na jeden.

Werdykt: który wskaźnik ważniejszy w Twojej firmie

Firma bez magazynu, czyli usługi, doradztwo, oprogramowanie: płynność bieżąca i szybka są prawie równe, więc wystarczy jeden wskaźnik, a uwagę lepiej skierować na należności i gotówkę.

Handel i produkcja: decyduje płynność szybka. Wskaźnik bieżący 1,50 przy szybkim 0,60 mówi, że bez sprzedaży towaru firma nie spłaci bieżących długów. Warto wtedy policzyć, jak długo towar leży w magazynie, w kalkulatorze rotacji zapasów, i jak zapasy, należności i terminy u dostawców składają się na cykl konwersji gotówki.

Firma z dużymi wahaniami sezonowymi: żaden z dwóch wskaźników nie wystarczy, bo bilans pokazuje jeden dzień. Tu przydaje się miesięczna prognoza wpływów i wydatków w kalkulatorze cash flow.

I niezależnie od branży: płynność oceniaj razem z zadłużeniem. Ta sama płynność bieżąca przy kapitale obcym, który finansuje 30 % majątku, i przy takim, który finansuje 75 %, to dwie różne sytuacje. Pomoże kalkulator wskaźnika zadłużenia.

Policz płynność na swoim bilansie

Kalkulator płynności finansowej liczy płynność bieżącą, szybką i gotówkową oraz kapitał obrotowy netto z pięciu pozycji bilansu i podaje, ile brakuje do poziomu 1,2 albo ile wychodzi ponad 2,0.

Wyroby gotowe w zapasach ustawa o rachunkowości każe wyceniać według kosztów wytworzenia, nie wyższych od ceny sprzedaży netto (art. 28 ust. 1 pkt 6). Taki koszt rozpiszesz na sztukę w kalkulatorze kosztów produkcji.

Wydatki na reklamę i sprzedaż obniżają gotówkę od razu, a wracają dopiero z zapłaconymi zamówieniami. Ile kosztuje jeden nowy klient, policzysz w kalkulatorze kosztu pozyskania klienta.

Inne wskaźniki z tego samego bilansu

Kalkulator rotacji należności - ile dni odbiorcy płacą za faktury i ile gotówki uwolni skrócenie tego czasu.

Kalkulator rotacji zapasów - ile dni towar leży w magazynie.

Kalkulator cyklu konwersji gotówki - zapasy, należności i zobowiązania w dniach w jednym wyniku.

Kalkulator wskaźnika zadłużenia - jaka część majątku stoi na kapitale obcym.

Kalkulator cash flow - wpływy i wydatki miesiąc po miesiącu.

Kalkulator wyniku finansowego - wynik ze sprzedaży, operacyjny, brutto i netto, czyli zysk, który nie zawsze jest na koncie.