Okna do pokoju 12 m²: ile muszą mieć powierzchni

Okno musi zdać dwa egzaminy naraz, a projekty pilnują zwykle jednego

Pierwszy egzamin to światło: przepis wiąże powierzchnię okien z powierzchnią podłogi i nie interesuje go, jak ciepłe są szyby. Drugi to ciepło: przepis stawia górną granicę współczynnika przenikania i nie interesuje go, ile tego okna jest. Można spełnić jeden warunek i oblać drugi, a najczęściej wychodzi to dopiero przy odbiorze. Ten kalkulator sprawdza oba naraz i przy okazji liczy, ile realnie daje wymiana starej stolarki na nową.

Przykład. Pokój 20 m² z jednym oknem 1,5 na 1,5 m daje 2,25 m² przeszklenia, a wymóg dla pomieszczenia na pobyt ludzi to 2,50 m². Brakuje 0,25 m², choć na oko okno wygląda normalnie. Faktyczna proporcja wynosi 1 do 8,9 zamiast wymaganych 1 do 8. Wystarczy podnieść okno o kilkanaście centymetrów i warunek jest domknięty.

Bez sprawdzenia

okno dobrane na oko, wymóg oświetlenia wychodzi przy odbiorze
współczynnik brany z szyby zamiast z całego okna
wymiana liczona z ceny, nie z tego, co realnie oszczędza
zamówiona stolarka, której nie da się już poprawić

Po sprawdzeniu

wiadomo, o ile metrów brakuje i jak to domknąć
Uw porównany z granicą, zanim podpiszesz zamówienie
oszczędność w złotówkach na sezon, nie w hasłach
poprawka na rysunku kosztuje zero

Dziesięć pól i co każde rozstrzyga

Powierzchnia podłogi - pomieszczenia, dla którego liczysz okna. To ona jest podstawą wymogu oświetlenia.
Przeznaczenie pomieszczenia - pokój, sypialnia, kuchnia i biuro to pobyt ludzi, czyli proporcja 1 do 8. Pralnia, garderoba czy warsztat, gdzie światło dzienne jest wymagane ze względu na przeznaczenie, to 1 do 12.
Szerokość okna - mierzona w świetle ościeżnicy, czyli przez sam otwór przepuszczający światło. Nie po zewnętrznej krawędzi ramy i nie po otworze w murze.
Wysokość okna - jak wyżej. Ten wymiar jest zwykle łatwiejszy do zmiany na etapie projektu niż szerokość.
Liczba okien - w tym jednym pomieszczeniu. Okna z różnych pokoi liczy się osobno, bo wymóg dotyczy pomieszczenia, a nie mieszkania.
Współczynnik U obecnych okien - stara stolarka drewniana z pojedynczą szybą to około 2,6, zespolona z lat dziewięćdziesiątych około 1,8, pierwsze okna PCV około 1,3.
Współczynnik U planowanych okien - z karty produktu, jako Uw dla całego okna. Wartość Ug dotyczy samej szyby i jest zawsze korzystniejsza, więc podstawienie jej zaniża rachunek.
Długość sezonu grzewczego - w Polsce zwykle od 200 do 240 dni, zależnie od regionu i od tego, kiedy faktycznie włączasz ogrzewanie.
Średnia różnica temperatur - między wnętrzem a powietrzem na zewnątrz, uśredniona przez cały sezon. Przy 20 stopniach w pokoju i średnio 3 na dworze różnica wynosi 17.
Cena energii i odczyt wyników - podaj koszt kilowatogodziny w swoim taryfie. Kalkulator zwróci powierzchnię przeszklenia wobec wymogu, porównanie Uw z granicą oraz bilans przed i po wymianie.

Skąd biorą się te liczby

Wymóg oświetlenia to zwykłe dzielenie: powierzchnię podłogi dzieli się przez 8 albo przez 12 i tyle metrów kwadratowych przeszklenia trzeba mieć. Bilans ciepła opiera się na wzorze Q = U razy A razy różnica temperatur, gdzie Q jest mocą traconą w watach. Pomnożenie tej mocy przez liczbę godzin sezonu daje energię, a energia razy cena daje pieniądze.

Rozpisane na czterech oknach 1,5 na 1,5 m, razem 9 m², przy sezonie 220 dni i różnicy 17 stopni.
Stara stolarka o Uw 2,6: moc strat wynosi 2,6 razy 9 razy 17, czyli 397,8 W. Przez 5280 godzin sezonu daje to 2100 kWh, a przy cenie 0,90 zł za kilowatogodzinę 1890 zł.
Nowe okna o Uw 0,9: moc spada do 137,7 W, energia do 727 kWh, a koszt do 654 zł. Różnica na sezon: 1236 zł.

Ile daje wymiana, zależnie od tego, co wymieniasz

Wszystkie wiersze dla tego samego zestawu: 9 m² przeszklenia, sezon 220 dni, różnica 17 stopni, energia po 0,90 zł za kilowatogodzinę. Zmienia się wyłącznie punkt wyjścia i docelowy.

Wymiana	Koszt przed	Koszt po	Oszczędność na sezon
Stara stolarka 2,6 na nowe 0,9	1890 zł	654 zł	1236 zł
Stara stolarka 2,6 na trzyszybowe 0,7	1890 zł	509 zł	1381 zł
Okna z lat dziewięćdziesiątych 1,8 na 0,9	1309 zł	654 zł	654 zł
Pierwsze PCV 1,3 na 0,9	945 zł	654 zł	291 zł

Dwa pierwsze wiersze warto porównać ze sobą. Dołożenie trzeciej szyby, czyli zejście z 0,9 na 0,7, daje dodatkowo 145 zł na sezon. To niecałe 12 % tego, co dała sama wymiana starej stolarki. Wniosek jest niewygodny dla sprzedawców: najwięcej odzyskuje się na pierwszym kroku, a nie na najdroższym pakiecie.

Typowe współczynniki i przykładowe pomieszczenia

Rodzaj okna	Typowe Uw	Uwaga
Stara stolarka drewniana, szyba pojedyncza	2,6	tu wymiana zwraca się najszybciej
Okno zespolone z lat dziewięćdziesiątych	1,8	zwykle przecieka też powietrzem
Pierwsze okna PCV, dwie szyby	1,3	nie spełniają dzisiejszej granicy
Współczesne dwuszybowe	0,9	dokładnie na granicy wymogu
Trzyszybowe	0,7	standard energooszczędny
Okno pasywne	0,6	ciężkie, wymaga mocnego montażu

A tak wychodzi wymóg oświetlenia w trzech typowych pomieszczeniach. Salon 35 m² z dwoma oknami 1,8 na 2,2 m daje 7,92 m² przy wymogu 4,38 m², czyli zapas prawie dwukrotny. Sypialnia 14 m² z oknem 1,2 na 1,4 m daje 1,68 m² przy wymogu 1,75 m² i przegrywa o 0,07 m², czyli o siedem centymetrów wysokości. Pomieszczenie gospodarcze 24 m² z tym samym oknem potrzebuje 2,00 m² i też nie wystarcza, mimo łagodniejszej proporcji 1 do 12.

O co pytają przed zamówieniem stolarki

Uw czy Ug, którą wartość wpisać?

Zawsze Uw, czyli dla całego okna razem z ramą i dystansem szyby. Ug opisuje sam pakiet szybowy i jest zwykle lepszy o kilka dziesiątych, bo rama izoluje gorzej niż szkło. Podstawienie Ug zamiast Uw zaniża rachunek strat o kilkanaście procent, a przy odbiorze i tak liczy się Uw.

Od czego dokładnie mierzy się powierzchnię okna do wymogu?

W świetle ościeżnicy, czyli przez otwór, którym faktycznie wpada światło. Nie po zewnętrznym obrysie ramy i nie po otworze w murze. Różnica bywa kilkunastoprocentowa, więc zanim uznasz, że wymóg nie wychodzi, sprawdź, który wymiar masz na rysunku. Producenci podają zwykle wymiar zewnętrzny, bo taki zamawiasz.

Czy wymóg 1 do 8 dotyczy mieszkania, czy pojedynczego pokoju?

Pojedynczego pomieszczenia. Duży, dobrze doświetlony salon nie nadrabia ciemnej sypialni obok, bo każde pomieszczenie liczy się osobno. Dlatego pole powierzchni w kalkulatorze dotyczy jednego pokoju, a nie sumy metrażu.

Czy oszczędność z kalkulatora pojawi się na rachunku?

Nie w całości i lepiej to wiedzieć wcześniej. Rachunek obejmuje wyłącznie przenikanie przez szybę i ramę. Pomija zyski słoneczne, które nowe okna też przepuszczają, pomija nieszczelności starej stolarki, przez które ucieka więcej niż przez samą szybę, i pomija sprawność źródła ciepła. Pierwsze dwa czynniki działają w przeciwne strony, trzeci zawsze na niekorzyść. Traktuj wynik jako rząd wielkości, nie jako obietnicę.

Czy trzyszybowe zawsze się opłacają?

Rachunek z tabeli powyżej mówi, że przejście z Uw 0,9 na 0,7 daje 145 zł na sezon przy dziewięciu metrach przeszklenia. To realna kwota, ale dopłata do pakietu jest zwykle wielokrotnie wyższa, a okno robi się cięższe i trudniejsze w montażu. Trzyszybowe mają za to inne zalety, na przykład wyższą temperaturę szyby od środka, przez co nie ciągnie chłodem od okna. Decyzja powinna uwzględniać oba argumenty, nie tylko oszczędność.

Brakuje mi kilku centymetrów. Co zmienić najtaniej?

Prawie zawsze wysokość, nie szerokość. Poszerzenie otworu oznacza dłuższe nadproże i ingerencję w konstrukcję, a podniesienie okna w górę to zwykle sam otwór. Kalkulator podaje trzy warianty domknięcia wymogu naraz: potrzebną liczbę okien, potrzebną wysokość przy niezmienionej szerokości oraz największą podłogę, jaką obsłużą okna, które już masz.

Skąd wziąć długość sezonu i średnią różnicę temperatur?

Sezon grzewczy w Polsce trwa zwykle od 200 do 240 dni, krócej na zachodzie i przy wybrzeżu, dłużej na wschodzie i w górach. Średnia temperatura zewnętrzna w tym okresie to około 3 stopnie, więc przy 20 stopniach w pokoju różnica wynosi 17. Jeśli grzejesz oszczędniej albo masz w domu chłodniej, wpisz swoją wartość, bo to ona przekłada się wprost na wynik.

Czy okna dachowe liczą się tak samo?

Do wymogu oświetlenia tak, bo liczy się powierzchnia przepuszczająca światło. Do wymogu cieplnego już nie: dla okien połaciowych granica jest łagodniejsza niż dla pionowych, właśnie dlatego, że montaż w połaci jest trudniejszy termicznie. Ten kalkulator sprawdza wartość graniczną dla okien pionowych, więc przy oknie dachowym potraktuj ostrzeżenie o przekroczeniu jako sygnał do sprawdzenia właściwego wymogu, a nie jako werdykt.