Kalkulator Ekonomicznej Wielkości Zamówienia

Przy rocznym zużyciu 12 000 sztuk, koszcie złożenia zamówienia 150 zł i koszcie przechowania sztuki 10 zł rocznie najtaniej jest zamawiać po 600 sztuk. Zamawianie po 2 000 sztuk kosztuje w tej samej firmie 10 900 zł rocznie zamiast 6 000 zł. Kalkulator ekonomicznej wielkości zamówienia liczy EOQ ze wzoru Wilsona, liczbę zamówień w roku i odstęp między nimi, koszt zamówień i utrzymania zapasu, porównuje to z Twoją obecną partią i podaje punkt ponownego zamówienia przy znanym czasie dostawy.

Co to jest ekonomiczna wielkość zamówienia

EOQ (z angielskiego economic order quantity) to wielkość partii, przy której suma dwóch rocznych kosztów jest najmniejsza: kosztu składania zamówień i kosztu trzymania zapasu. Pierwszy maleje, gdy zamawiasz rzadziej i więcej, drugi rośnie, bo średnio w magazynie leży połowa partii. Minimum wypada dokładnie tam, gdzie oba koszty są równe. Model opisał F. W. Harris w artykule „How Many Parts to Make at Once”, a w praktyce upowszechnił R. H. Wilson, stąd polska nazwa wzór Wilsona.

Do kosztu zamówienia wlicz wszystko, co płacisz za jedno zamówienie niezależnie od jego wielkości: transport rozliczany za kurs, czas pracownika na zamówienie, przyjęcie i kontrolę dostawy, księgowanie faktury. Koszt utrzymania to roczny koszt jednej sztuki w magazynie: zamrożony kapitał, miejsce, ubezpieczenie, ubytki i ryzyko, że towar się przeterminuje. Najczęściej podaje się go jako procent ceny zakupu.

Jak obliczyć ekonomiczną wielkość zamówienia krok po kroku

1
Roczne zapotrzebowanie
Ile sztuk zużywasz albo sprzedajesz w roku. Najprościej wziąć sumę z ostatnich 12 miesięcy ze stanów magazynowych lub sprzedaży.
2
Koszt jednego zamówienia
Suma kosztów stałych na zamówienie: transport za kurs, czas obsługi, przyjęcie dostawy. Nie wliczaj ceny towaru.
3
Koszt utrzymania zapasu
Wybierz procent ceny i wpisz cenę zakupu sztuki albo podaj od razu kwotę na sztukę rocznie. Przy cenie 40 zł i 25 % wychodzi 10 zł.
4
Obecna partia, dni pracy i czas dostawy
Nieobowiązkowe. Obecna partia daje porównanie kosztów, dni pracy ustawiają odstęp między zamówieniami, a czas dostawy pozwala policzyć punkt ponownego zamówienia.

Duże rzadkie zamówienia, EOQ czy małe częste

Ta sama firma z pierwszego akapitu (12 000 sztuk rocznie, 150 zł za zamówienie, 10 zł za sztukę w magazynie, 250 dni pracy) w trzech wariantach zamawiania:

Parametr	Po 2 000 szt.	EOQ: po 600 szt.	Po 300 szt.
Zamówień w roku	6	20	40
Zamówienie co	41,7 dnia	12,5 dnia	6,3 dnia
Średni zapas	1 000 szt.	300 szt.	150 szt.
Koszt zamówień rocznie	900 zł	3 000 zł	6 000 zł
Koszt utrzymania rocznie	10 000 zł	3 000 zł	1 500 zł
Razem rocznie	10 900 zł	6 000 zł	7 500 zł
Kto tak zamawia	duży rabat ilościowy, towar trwały	stała cena, równy popyt	mało miejsca, krótka trwałość
Werdykt	+82 % kosztów	minimum	+25 % kosztów

Krzywa kosztu jest płaska w okolicy minimum. Partia o 25 % większa od EOQ podnosi koszt tylko o 2,5 %, o 25 % mniejsza o 4,2 %. Dlatego EOQ można spokojnie zaokrąglić do pełnej palety albo kartonu. Kłopot zaczyna się dopiero przy partiach dwa, trzy razy większych lub mniejszych.

Wzór EOQ i trzy przykłady

EOQ = √(2 × D × S ÷ H)
koszt roczny = D ÷ Q × S + Q ÷ 2 × H
punkt ponownego zamówienia = D ÷ dni pracy × czas dostawy

D = roczne zapotrzebowanie, S = koszt zamówienia, H = roczny koszt utrzymania sztuki

Przykład 1. D = 12 000, S = 150 zł, H = 40 zł × 25 % = 10 zł. EOQ = √(2 × 12 000 × 150 ÷ 10) = √360 000 = 600 szt. Koszt zamówień 20 × 150 = 3 000 zł, utrzymania 300 × 10 = 3 000 zł. Przy czasie dostawy 5 dni i 250 dniach pracy zamawiasz, gdy w magazynie zostaje 240 sztuk.

Przykład 2. D = 5 000, S = 80 zł, H = 2,50 zł. EOQ = √320 000 = 565,69, czyli 566 szt. i ok. 8,8 zamówienia w roku. Koszt roczny 1 414,21 zł. Obecne zamówienia po 400 szt. kosztują 1 500 zł: różnica 85,79 zł, bo 400 to 71 % EOQ, a więc wciąż blisko minimum.

Przykład 3. Drogi towar o małym zużyciu: D = 240, S = 50 zł, H = 60 zł. EOQ = √400 = 20 szt., 12 zamówień w roku, koszt 600 + 600 = 1 200 zł. Im droższe trzymanie, tym mniejsze i częstsze partie.

Najczęstsze błędy przy liczeniu EOQ

Wliczanie ceny towaru do kosztu zamówienia. Cena zakupu nie zależy od wielkości partii, więc nie zmienia EOQ. Koszt zamówienia to tylko to, co płacisz za samo zamówienie: kurs, obsługa, przyjęcie.

Koszt utrzymania za miesiąc zamiast za rok. Wzór wymaga tego samego okresu dla zapotrzebowania i kosztu utrzymania. Miesięczny koszt 0,80 zł wpisany zamiast rocznego 9,60 zł zawyża EOQ ok. 3,5 raza (√12).

Liczenie kosztu utrzymania od pełnej partii. Przy równym zużyciu w magazynie leży średnio połowa partii, dlatego we wzorze jest Q ÷ 2. Kalkulator pokazuje ten średni zapas obok kosztu.

EOQ przy rabatach ilościowych. Gdy cena spada od pewnej wielkości partii, podstawowy wzór nie wystarcza. Policz koszt roczny razem z zakupem dla EOQ i dla każdego progu rabatowego, a wybierz najtańszy wariant.

Punkt zamówienia bez zapasu bezpieczeństwa. Punkt ponownego zamówienia z tego kalkulatora zakłada równe zużycie i terminowe dostawy. Wahania popytu i opóźnienia pokrywa dopiero zapas bezpieczeństwa doliczony do tego punktu.

Pytania o wzór Wilsona

Dlaczego w optimum koszt zamówień równa się kosztowi utrzymania?

Bo koszt zamówień maleje jak D ÷ Q × S, a koszt utrzymania rośnie liniowo jak Q ÷ 2 × H. Suma takich dwóch składników jest najmniejsza dokładnie tam, gdzie są równe. W przykładzie z 600 sztukami oba wynoszą po 3 000 zł.

Czy EOQ działa przy sezonowej sprzedaży?

Tylko w przybliżeniu. Model zakłada równy popyt przez cały rok. Przy wyraźnych sezonach policz EOQ osobno dla sezonu i poza nim, wpisując zapotrzebowanie przeliczone na rok, np. 3 000 sztuk w kwartale jako 12 000 rocznie.

Jak dobrać procent kosztu utrzymania zapasu?

Zsumuj roczne koszty magazynu (czynsz, energia, ludzie, ubezpieczenie, ubytki), podziel przez średnią wartość zapasu i dodaj koszt kapitału, np. oprocentowanie kredytu obrotowego. Jeśli magazyn kosztuje 60 000 zł rocznie przy zapasie wartym średnio 400 000 zł, to 15 %, a z kredytem na 9 % razem 24 %.

Co zrobić, gdy dostawca sprzedaje tylko pełne palety?

Zaokrąglij EOQ do najbliższej wielokrotności palety i wpisz ją w pole „Obecna wielkość zamówienia”. Kalkulator pokaże, ile kosztuje odejście od optimum. Przy EOQ 600 i palecie 480 sztuk koszt rośnie z 6 000 zł do 6 150 zł, czyli o 2,5 %.

Powiązane narzędzia

Kalkulator Zapasu Bezpieczeństwa

Zapas na wahania zużycia i opóźnienia dostaw, współczynnik z i punkt ponownego zamówienia - Zobacz kalkulator

Kalkulator Amortyzacji Środków Trwałych

Plan odpisów regałów, wózków i maszyn magazynowych liniowo i degresywnie - Zobacz kalkulator

Kalkulator Rotacji Zapasów

Ile razy w roku obraca się zapas i ile dni leży w magazynie - Zobacz kalkulator

Kalkulator Cyklu Konwersji Gotówki

Ile dni gotówka jest zamrożona w zapasach i należnościach - Zobacz kalkulator

Kalkulator Kosztów Produkcji

Koszt jednostkowy wyrobu z materiałami, robocizną i narzutem wydziałowym - Zobacz kalkulator

Kalkulator Cash Flow

Przepływy pieniężne, w których zmiana stanu zapasów zmienia gotówkę - Zobacz kalkulator

Kalkulator Ekonomicznej Wielkości Zamówienia - EOQ i Wzór

Parametry