Pellet czy drewno opałowe? Ile na dom 120 m² i co taniej

Trzy tony sześćset osiemdziesiąt trzy kilogramy pelletu. Albo dziewięć metrów przestrzennych bukowych polan. Tyle potrzebuje na jeden sezon grzewczy dom 120 m² zbudowany w latach 1998-2007, jeśli kocioł ma sprawność 85 %. Ta sama ilość ciepła, 14 400 kWh, a zupełnie inny ładunek: 246 worków po 15 kg, które mieszczą się w 4,9-6,1 m³, albo stos drewna zajmujący 9 m³ pod wiatą i ważący ponad 4 tony.

Pellet czy drewno opałowe? To pytanie zwykle sprowadza się do ceny, ale cena bez ilości nic nie mówi. Tona pelletu i metr przestrzenny drewna to jednostki, których nie da się porównać wprost, dopóki nie przeliczy się ich na kilowatogodziny. Ten tekst robi właśnie to: zestawia oba paliwa dla jednego domu, pokazuje, ile każdego trzeba, ile miejsca zajmuje i przy jakiej relacji cen drewno wychodzi taniej. Na końcu jest jeszcze trzeci rachunek zimy, o którym mało kto myśli przy zamawianiu opału: ile światła potrzeba w domu, gdy o 16:00 robi się ciemno.

Ten sam dom, dwa paliwa: założenia porównania

Żeby porównanie było uczciwe, wszystko poza paliwem zostaje bez zmian. Dom ma 120 m² ogrzewanej powierzchni i pochodzi z lat 1998-2007, dla których przyjmuje się orientacyjnie 120 kWh ciepła na metr kwadratowy rocznie. To daje 14 400 kWh na sam ogrzew, bez ciepłej wody. Oba kotły dostają tę samą sprawność, 85 %, więc różnice w wynikach biorą się wyłącznie z paliwa.

Pellet to granulat klasy A1, liczony z minimalną wartością opałową z normy, czyli 4,6 kWh w kilogramie. Drewno to buk o zawartości wody 20 %, czyli polana sezonowane mniej więcej rok. Metr przestrzenny oznacza tu układane polana 33 cm, w których jest 0,7 m³ litego drewna.

Czy sprawność 85 % dla kotła na drewno nie jest za wysoka? Dla wielu starszych kotłów tak. Dlatego dalej pojawia się też wariant z 80 %, a różnicę widać od razu: 9,5 mp zamiast 9,0 mp.

Ile pelletu na dom 120 m²

Kalkulator zużycia pelletu zaczyna od ciepła, a nie od worków. 14 400 kWh podzielone przez sprawność 0,85 daje 16 941 kWh, które musi zawierać paliwo. Przy 4,6 kWh/kg wychodzi 3683 kg, czyli 3,68 t, 246 worków po 15 kg i średnio 307 kg na miesiąc. Średnio, bo w mrozy kocioł spala znacznie więcej niż we wrześniu.

Najwięcej zmienia jednak nie kocioł, tylko dom. Ten sam metraż w różnych standardach budynku wygląda tak:

Rozrzut od 0,46 t do 10,74 t na tym samym metrażu. Dlatego rada „na 100 m² wystarczą 3 tony” trafia tylko w część domów, a w starym, nieocieplonym budynku kończy się dokupowaniem w lutym.

Jeśli kocioł grzeje też zasobnik ciepłej wody, dochodzi kolejna pozycja. Dla czterech osób po 50 l ciepłej wody na dobę to 3823 kWh rocznie, więc zamiast 3,68 t wychodzi 4,66 t. Prawie tona więcej (978 kg), o której łatwo zapomnieć, bo latem pellet nadal schodzi, choć grzejniki są zimne.

Gotowe przeliczenia dla innych metraży (ten sam standard 1998-2007, kocioł 85 %, pellet A1): ile pelletu na dom 60 m², 90 m², 100 m², 120 m², 140 m², 150 m², 160 m², 180 m², 200 m² i 250 m².

Ile drewna opałowego na ten sam dom

Drewno liczy się trudniej, bo jego energia zależy od dwóch rzeczy naraz: gatunku i wilgotności. Buk z 20 % wody ma 3,86 kWh w kilogramie, a metr sześcienny litego drewna waży około 698 kg, więc niesie 2695 kWh. Przy sprawności 85 % dom potrzebuje 6,29 m³ litego drewna, czyli 9,0 mp polan układanych, 12,6 mn luzem albo około 4,4 t. Z kotłem o sprawności 80 % robi się z tego 9,5 mp i 4,7 t.

Mokre drewno to osobny problem. Ten sam buk świeżo ścięty, z 50 % wody, wymaga 10,7 mp zamiast 9,5 mp (przy kotle 80 %), ale ważniejsza jest waga: 8,3 t zamiast 4,7 t. Kupując drewno na wagę bez pytania o wilgotność, płaci się w dużej części za wodę, którą potem trzeba jeszcze odparować w palenisku.

Gatunek zmienia wynik jeszcze bardziej. Przy kotle 80 % ten sam dom potrzebuje 11,9 mp sosny zamiast 9,5 mp buka. Metr świerka ma prawie 30 % mniej energii niż metr buka, a topola jeszcze mniej. Wszystko to widać w przeliczniku na tonę pelletu, który jest kluczem do porównania cen.

A co, jeśli w domu jest tylko kominek z wkładem, który dogrzewa salon wieczorami? Wkład 8 kW, palony 4 godziny dziennie przez 150 dni przy sprawności 65 %, to 4800 kWh ciepła i 3,9 mp buka na sezon. Mniej niż połowa tego, co zjada cały dom.

Pellet vs drewno: porównanie w dwunastu punktach

Wszystkie liczby dotyczą tego samego domu 120 m² z lat 1998-2007 i kotła o sprawności 85 %, o ile wiersz nie mówi inaczej.

Kiedy drewno wychodzi taniej niż pellet

Tu przydaje się przelicznik z ostatniego wiersza. Przy tej samej sprawności kotła tona pelletu zawiera tyle energii co 2,44 mp suchego buka. Rachunek jest prosty: 4600 kWh w tonie podzielone przez 1887 kWh w metrze przestrzennym.

Wynika z tego reguła, którą da się sprawdzić z cennikiem w ręce: drewno bukowe jest tańsze od pelletu, jeśli cena jednego mp jest niższa niż cena tony pelletu podzielona przez 2,44. Przykładowo, gdyby tona pelletu kosztowała 1000 zł, próg dla buka wynosi około 410 zł za mp. Dla innych gatunków dzielnik jest większy, bo w metrze jest mniej energii:

Dwie uwagi, żeby reguła nie kłamała. Po pierwsze, działa przy tej samej sprawności obu kotłów. Jeśli kocioł na drewno ma 80 %, a na pellet 85 %, drewno traci kolejne kilka procent. Po drugie, cena za „metr” bez dopisku nic nie znaczy. Metr przestrzenny polan układanych to 0,7 m³ drewna, a metr nasypowy luzem tylko 0,45-0,5 m³, więc ta sama kwota za „metr” może oznaczać mniej więcej o jedną trzecią mniej drewna.

Czas obsługi to koszt, którego tabela nie policzy. Pellet wsypuje się do zasobnika raz na kilka dni, zależnie od jego pojemności. Drewno trzeba przynieść, dołożyć i wybrać popiół, w mrozy nawet kilka razy na dobę. Dla jednych to rytuał, dla innych powód, żeby zapłacić więcej za tonę.

Trzeci rachunek zimy: ile światła potrzeba w domu

W grudniu słońce zachodzi w Polsce przed 16:00, więc lampy w domu świecą wtedy przez cały wieczór. Kalkulator lumenów odpowiada na pytanie, które pada przy każdej wymianie żarówek na LED: ile lumenów naprawdę potrzeba?

Punktem wyjścia jest natężenie w luksach, czyli lumenach na metr kwadratowy. Norma PN-EN 12464-1 dotyczy miejsc pracy, ale jest wygodnym punktem odniesienia: 100 lx dla światła ogólnego w salonie i sypialni, 200 lx dla kuchni i łazienki, 500 lx na biurku. Do tego dochodzą straty, bo część światła pochłoną ściany, klosze i kurz. Kalkulator przyjmuje sprawność oświetlenia 0,7 i współczynnik utrzymania 0,8.

Salon 20 m² przy 100 lx potrzebuje więc nie 2000 lm, tylko 3571 lm ze wszystkich lamp, czyli 179 lm na metr. To pięć żarówek LED po 806 lm, z których każda odpowiada dawnej żarówce 60 W. Przy skuteczności 115 lm/W wszystkie razem pobierają około 31,1 W.

Kuchnia ma mniej metrów niż salon, a potrzebuje więcej światła. Zresztą biurko pokazuje to samo w drugą stronę: 500 lx na 2 m² to tylko 1786 lm, podczas gdy te same 500 lx w całym 20-metrowym pokoju wymagałyby 17 857 lm. Dlatego mocne światło robi się strefowo, osobną lampą, a nie podkręcając sufit.

Gotowe przeliczenia dla pokoi (100 lx, typowe straty): ile lumenów na pokój 10 m², 12 m², 15 m², 16 m², 20 m² i 25 m². Dla łazienek (200 lx): ile lumenów do łazienki 3 m², 4 m², 5 m², 6 m², 7 m², 8 m² i 10 m².

Werdykt: pellet czy drewno?

Pellet wygrywa wygodą i przewidywalnością. 3,68 t na sezon, parametry zapisane w klasie A1, automatyczne podawanie i ciepła woda latem bez dokładania do pieca. Czy kilowatogodzina z pelletu wyjdzie drożej niż z drewna, rozstrzyga dopiero porównanie cen progiem z tabeli wyżej. Jeśli tak, to dopłata jest ceną za czas, którego nie trzeba spędzić przy kotle.

Drewno może wygrać ceną, ale tylko pod trzema warunkami: jest suche, jego cena za mp leży poniżej progu z tabeli dla danego gatunku, a „metr” to naprawdę metr przestrzenny, a nie nasypowy. Mokry świerk kupiony „na metry” bez sprawdzenia, jaki to metr, potrafi wyjść drożej niż pellet, choć na fakturze wygląda tanio.

W skrócie: najpierw policz swoje kWh, potem przelicz cenę obu paliw na tę samą jednostkę. A zanim zamówisz cokolwiek, sprawdź, czy dom nie zasługuje na przesunięcie o kolumnę w tabeli standardów, bo ocieplenie zmienia wynik bardziej niż wybór paliwa.

Narzędzia omawiane w tym artykule

Kalkulator zużycia pelletu liczy, ile ton i worków pelletu potrzeba na sezon z metrażu i okresu budowy domu, wskaźnika ze świadectwa albo rocznych kWh, z ciepłą wodą, sprawnością kotła i kosztem sezonu.

Kalkulator drewna opałowego przelicza ciepło na metry przestrzenne, nasypowe, metry sześcienne i tony dla buka, dębu, sosny, świerka i topoli, z wilgotnością albo odczytem z wilgotnościomierza.

Kalkulator lumenów podaje, ile lumenów potrzeba na pomieszczenie przy natężeniu z normy, ile to żarówek LED i jaka łączna moc.

Więcej narzędzi z kategorii Dom i Ogród

Wszystkie kalkulatory domowe znajdziesz na stronie kategorii Dom i Ogród. Przy planowaniu ogrzewania i rachunków przydadzą się zwłaszcza te:

Kalkulator oszczędności termomodernizacji i kalkulator klasy energetycznej budynku, gdy chcesz wiedzieć, w którym wierszu tabeli standardów jest Twój dom. Kalkulator COP pompy ciepła, kalkulator oszczędności pompy ciepła i kalkulator ogrzewania gaz vs prąd do porównania z innymi źródłami ciepła. Kalkulator rachunku za gaz i kalkulator efektywności rekuperacji. Do oświetlenia: kalkulator LED vs żarówka, kalkulator czasu zwrotu LED, kalkulator zużycia prądu urządzeń i kalkulator rachunku za prąd.