Jaki przewód na 30 kW? Przekrój i wyłącznik (3 fazy)

Przekrój kabla - dlaczego za cienki przewód to realne zagrożenie

Kabel o przekroju 1,5 mm² obciążony prądem 25 A nagrzewa się do temperatury powyżej 70°C. Izolacja PVC zaczyna się degradować. Przy 30 A ryzyko pożaru staje się realne. Norma PN-HD 60364-5-52 dopuszcza dla tego przekroju w rurce (B1) 17,5 A w obwodzie jednofazowym i 15,5 A w trójfazowym. Kalkulator dobiera przekrój na podstawie dwóch kryteriów jednocześnie: obciążalności prądowej i dopuszczalnego spadku napięcia.

Jak dobrać przekrój kabla - krok po kroku

Wybierz typ sieci - jednofazowa 230V (gniazdka, oświetlenie) lub trójfazowa 400V (silniki, kuchenki indukcyjne). Typ sieci wpływa na wzór spadku napięcia.
Wpisz prąd obciążenia - z tabliczki znamionowej urządzenia lub oblicz z mocy. Alternatywnie wpisz moc w watach, a kalkulator obliczy prąd.
Wybierz cos(φ) - grzałki i żarówki: 1,00. Silniki: 0,70-0,90. LED: 0,95.
Wpisz długość trasy - odległość od rozdzielnicy do odbiornika. Im dłuższa trasa, tym grubszy kabel (spadek napięcia rośnie liniowo).
Wybierz materiał - miedź (standard) lub aluminium (tańsze, ale wymaga ~60% grubszego przekroju).
Ustaw dopuszczalny spadek - norma: 3%. Oświetlenie: 2%. Silniki: do 5%.
Wybierz sposób ułożenia - przewody w rurce (B1), przewód wielożyłowy w rurce lub korytku (B2), przewód bezpośrednio na ścianie (C) albo w powietrzu i na korytku perforowanym (E).
Odczytaj wyniki - minimalny przekrój, wyłącznik nadprądowy, rzeczywisty spadek napięcia, obciążalność i roczny koszt strat.

Porównanie: za cienki kabel vs poprawny dobór

Kuchenka indukcyjna 7200 W, sieć jednofazowa 230V, trasa 20 m, miedź, przewody w rurce (B1). Prąd 31,3 A, więc wyłącznik 32 A, a przewód musi mieć obciążalność co najmniej 32 A:

ZA CIENKI (2,5 mm²)

Obciążalność 24 A vs wyłącznik 32 A

ZA MAŁO

Spadek: 3,81% (8,77 V)

Straty: 274,4 W

POPRAWNIE (4 mm²)

Obciążalność 32 A = wyłącznik 32 A

Warunek spełniony

Spadek: 2,38% (5,48 V)

Straty: 171,5 W

4 mm² spełnia warunek bez żadnego zapasu. Jeśli w tej samej rurce biegną inne obwody albo w pomieszczeniu jest cieplej niż 30°C, obciążalność trzeba obniżyć współczynnikami z normy i wtedy bezpieczniejsze jest 6 mm² (41 A, spadek 1,59%).

Obciążalność prądowa kabli miedzianych wg PN-HD 60364-5-52

Obwód jednofazowy, 2 żyły obciążone (tablica B.52.2)

Przekrój	B1 (przewody w rurce)	B2 (wielożyłowy w rurce lub korytku)	C (na ścianie)	E (w powietrzu, korytko perforowane)
1,5 mm²	17,5 A	16,5 A	19,5 A	22 A
2,5 mm²	24 A	23 A	27 A	30 A
4 mm²	32 A	30 A	36 A	40 A
6 mm²	41 A	38 A	46 A	51 A
10 mm²	57 A	52 A	63 A	70 A
16 mm²	76 A	69 A	85 A	94 A
25 mm²	101 A	90 A	112 A	119 A
35 mm²	125 A	111 A	138 A	148 A

Obwód trójfazowy, 3 żyły obciążone (tablica B.52.4)

Przekrój	B1 (przewody w rurce)	B2 (wielożyłowy w rurce lub korytku)	C (na ścianie)	E (w powietrzu, korytko perforowane)
1,5 mm²	15,5 A	15 A	17,5 A	18,5 A
2,5 mm²	21 A	20 A	24 A	25 A
4 mm²	28 A	27 A	32 A	34 A
6 mm²	36 A	34 A	41 A	43 A
10 mm²	50 A	46 A	57 A	60 A
16 mm²	68 A	62 A	76 A	80 A
25 mm²	89 A	80 A	96 A	101 A
35 mm²	110 A	99 A	119 A	126 A

Miedź, izolacja PVC (70°C), temperatura otoczenia 30°C, ułożenie E według tablicy B.52.10. Dla aluminium kalkulator mnoży obciążalność przez 0,78. Przy grupowaniu przewodów i wyższej temperaturze zastosuj współczynniki redukcyjne z normy (tablice B.52.14 i B.52.17).

FAQ - Najczęściej zadawane pytania

Jaki przekrój kabla do gniazdka 16A?

W praktyce 2,5 mm² miedzi. Według tablicy B.52.2 przewód 1,5 mm² ma w obwodzie jednofazowym 16,5-17,5 A (B2-B1), czyli tyle co wyłącznik 16 A, bez zapasu na kilka przewodów w jednej rurce i wyższą temperaturę. 2,5 mm² ma 23-24 A. Dlatego gniazda 16 A prowadzi się przewodem 2,5 mm², a 1,5 mm² zostawia na oświetlenie z wyłącznikiem 10 A. Kalkulator liczy z tablicy bez współczynników grupowania.

Jaki kabel do kuchenki indukcyjnej 7,2 kW?

Prąd: 7200 / 230 = 31,3 A (cos φ = 1 dla grzałek), więc wyłącznik 32 A. W rurce (B1) przy jednej fazie wystarcza 4 mm² Cu (32 A), spadek przy 20 m to 2,38%. Gdy w rurce biegną też inne obwody, wybierz 6 mm² (41 A, spadek 1,59% przy 20 m).

Miedź czy aluminium - kiedy opłaca się aluminium?

Aluminium jest o 60-70% tańsze za metr, ale ma 62% przewodności miedzi - potrzebujesz o ~60% grubszego przekroju. Opłaca się przy długich trasach (powyżej 50 m) i dużych przekrojach (od 16 mm²), gdzie oszczędność na materiale przewyższa koszt grubszego kabla. W instalacjach domowych standard to miedź.

Co się stanie jeśli kabel jest za cienki?

Kabel nagrzewa się powyżej dopuszczalnej temperatury izolacji (70°C dla PVC). Skutki: degradacja izolacji, zwiększone ryzyko pożaru, wyższe straty energii, spadek napięcia powodujący nieprawidłową pracę urządzeń (migotanie LED, słabsze silniki). Bezpiecznik nie zawsze ochroni - może nie zadziałać przy przeciążeniu 10-20% powyżej znamionowego.

Ile procent spadku napięcia jest dopuszczalne?

Norma PN-HD 60364-5-52: maksymalnie 3% dla odbiorów stałych i 5% dla silników (rozruch). Oświetlenie LED: zalecane 2% (wyższy spadek powoduje widoczne migotanie). Elektronika wrażliwa (serwery, automatyka): 1%.

Jak sposób ułożenia kabla wpływa na dobór przekroju?

Najmniej prądu przenosi przewód wielożyłowy w rurce lub korytku (B2), najwięcej przewód w powietrzu (E), bo najlepiej oddaje ciepło. Ten sam przewód 2,5 mm² Cu w obwodzie jednofazowym: B2 23 A, B1 24 A, C 27 A, E 30 A - różnica 30%. W praktyce: jeśli kabel ledwo mieści się pod względem obciążalności w rurce, zmiana na korytko może pozwolić na zachowanie tego samego przekroju.