Realna stopa zwrotu, IKE, IKZE i PPK - ile zostaje po inflacji?
Lokata 7% przy inflacji 4,5% daje realnie 2,39%. IKZE po 25 latach to 569 241 zł netto, PPK 158 201 zł. Trzy kalkulatory z konkretnymi liczbami.
Wypłata wpada na konto. 7 000 zł brutto, na rękę jakieś 5 100 zł. Z tego 140 zł idzie na PPK (pracodawca dokłada 105 zł), 833 zł na IKZE, a reszta oszczędności leży na lokacie oprocentowanej na 7% w skali roku. Brzmi rozsądnie. Ale ile z tego zysku zostanie za 10 czy 25 lat - po uwzględnieniu inflacji, podatków i opłat?
Trzy kalkulatory finansowe na LiczGrupa.pl rozbijają to na konkretne liczby. Żadnych ogólników w stylu "oszczędzaj na emeryturę". Same dane.
Poranek - lokata i wzór Fishera
Zacznijmy od lokaty. Nominalne 7% rocznie wygląda atrakcyjnie, ale inflacja wynosi 4,5%. Wzór Fishera mówi:
Realna stopa = ((1 + 0,07) / (1 + 0,045)) - 1 = +2,39%
To oznacza, że inflacja "zjada" 4,61 punktu procentowego z nominalnego zysku. Czyli 65,8% wartości.
Na kwotę 50 000 zł po 10 latach wychodzi:
| Rok | Nominalna wartość | Realna wartość | Inflacja pochłonęła |
|---|---|---|---|
| 1 | 53 500 zł | 51 196 zł | 2 304 zł |
| 5 | 70 128 zł | 56 274 zł | 13 854 zł |
| 10 | 98 358 zł | 63 335 zł | 35 022 zł |
Nominalny zysk: 48 358 zł. Realny zysk: 13 335 zł. Różnica - 35 022 zł - to pieniądze, które istnieją na papierze, ale kupią mniej niż dzisiaj.
I to jeszcze przed podatkiem Belki. Od nominalnego zysku trzeba odprowadzić 19%, więc z 48 358 zł odejdzie jeszcze ponad 9 000 zł.
Jak inflacja wpływa na różne stopy zwrotu? Matryca poniżej.
| Nominalna stopa | Inflacja 3% | Inflacja 5% | Inflacja 8% | Inflacja 12% |
|---|---|---|---|---|
| 4% | +0,97% | -0,95% | -3,70% | -7,14% |
| 6% | +2,91% | +0,95% | -1,85% | -5,36% |
| 8% | +4,85% | +2,86% | 0,00% | -3,57% |
| 10% | +6,80% | +4,76% | +1,85% | -1,79% |
Przy inflacji 8% potrzebujesz nominalnych 8% żeby wyjść na zero. Mniej niż 8% - realnie tracisz. To dlatego w szczytowym okresie inflacji w Polsce (17,2% w lutym 2023) nawet obligacje indeksowane inflacją ledwo nadążały.
Południe - IKZE i ukryta ulga podatkowa
Wpłata 10 000 zł rocznie na IKZE. Stopa zwrotu 7%, horyzont 25 lat, próg podatkowy 12%.
Po 25 latach kapitał brutto: 632 490 zł. Ale IKZE ma 10% ryczałtu przy wypłacie po 65. roku życia, więc netto: 569 241 zł.
Tyle że IKZE daje coś, czego lokata nie ma - ulgę podatkową. Każda wpłata odliczana jest od dochodu. Przy PIT 12% to 1 200 zł rocznie mniej podatku. Przez 25 lat: 30 000 zł.
A gdyby zamiast IKZE wybrać IKE? Kalkulator pokazuje porównanie:
| Parametr | IKZE (PIT 12%) | IKE |
|---|---|---|
| Limit roczny | 11 304 zł | 28 260 zł |
| Kapitał brutto | 632 490 zł | 632 490 zł |
| Podatek przy wypłacie | 63 249 zł (10%) | 0 zł |
| Netto do wypłaty | 569 241 zł | 632 490 zł |
| Ulga podatkowa (łącznie) | 30 000 zł | brak |
| Efektywnie netto + ulgi | 599 241 zł | 632 490 zł |
Przy PIT 12% i tych samych parametrach IKE wychodzi lepiej o 33 249 zł. Przewaga IKZE pojawia się dopiero przy progu 32% - wtedy ulga roczna rośnie do 3 200 zł, a po 25 latach daje 80 000 zł w ulgach.
Zasada jest prosta. Zarabiasz powyżej 120 000 zł rocznie? IKZE. Poniżej? IKE. Chcesz jedno i drugie? Można - limity są niezależne.
Popołudnie - PPK i "darmowe pieniądze"
PPK to inny mechanizm. Tu nie wpłacasz sam z oszczędności - pieniądze są potrącane z pensji, a pracodawca dokłada od siebie.
Przy brutto 7 000 zł i standardowej wpłacie 2%:
- Wpłata pracownika: 140 zł/mies.
- Wpłata pracodawcy: 105 zł/mies. (1,5%)
- Koszt pracownika: 153 zł/mies. (wpłata + dodatkowy PIT 12% od wpłaty pracodawcy)
Po 25 latach przy stopie zwrotu 5%:
| Źródło | Kwota | Udział |
|---|---|---|
| Wpłaty pracownika | 42 000 zł | 26,5% |
| Wpłaty pracodawcy | 31 500 zł | 19,9% |
| Dopłaty państwa | 6 250 zł | 4,0% |
| Zysk inwestycyjny | 78 451 zł | 49,6% |
| Kapitał łącznie | 158 201 zł | 100% |
Za każdą złotówkę wpłaty pracownika w PPK jest 3,77 zł kapitału. ROI: 277%. Trudno o lepszy zwrot z inwestycji gdziekolwiek indziej. Pracodawca i państwo dokładają łącznie 37 750 zł - pieniądze, które nie istniałyby bez PPK.
Jest haczyk. Wypłata przed 60. rokiem życia kosztuje: 30% wpłat pracodawcy wraca do ZUS (9 450 zł), tracisz dopłaty państwa (6 250 zł), płacisz podatek Belki od zysków (14 906 zł). Zamiast 158 201 zł dostajesz 127 595 zł.
Bilans dnia - ile odkłada się każdego miesiąca?
| Narzędzie | Koszt/mies. | Kapitał po 25 latach | W tym "darmowe" |
|---|---|---|---|
| PPK (2%) | 153 zł | 158 201 zł | 37 750 zł |
| IKZE (10 000 zł/rok) | 833 zł | 569 241 zł | 30 000 zł (ulgi) |
| Lokata (50 000 zł) | - | 63 335 zł (realnie) | - |
| Razem | ~986 zł | 790 777 zł | 67 750 zł |
Niespełna 1 000 zł miesięcznie i po 25 latach prawie 800 000 zł w trzech różnych narzędziach. Z czego blisko 68 000 zł to pieniądze od pracodawcy, państwa i z ulg podatkowych.
Co by było, gdyby inflacja wynosiła 8%?
To nie jest scenariusz abstrakcyjny. W lipcu 2022 inflacja CPI w Polsce wynosiła 15,5%. Co się wtedy dzieje z lokatą na 7%?
Realna stopa: ((1,07) / (1,08)) - 1 = -0,93%. Tracisz. Z 50 000 zł po 10 latach realnie zostaje 45 423 zł - mniej niż wpłaciłeś. Nominalna wartość rośnie do 98 358 zł, ale za te pieniądze kupisz mniej niż za dzisiejsze 45 000 zł.
IKZE i PPK radzą sobie lepiej, bo stopa zwrotu z akcji i obligacji w długim terminie zazwyczaj przewyższa inflację. Ale to nie jest gwarantowane - fundusze PPK zdefiniowanej daty inwestują w obligacje i akcje, a w krótkim terminie mogą tracić. Historyczna średnia roczna stopa zwrotu funduszy PPK od startu programu to 3-8% rocznie.
Kiedy IKE, kiedy IKZE, a kiedy jedno i drugie?
Nie ma jednej prawidłowej odpowiedzi, ale są twarde liczby.
Dochód roczny poniżej 120 000 zł (PIT 12%): IKE wygrywa. Brak podatku Belki przy wypłacie po 60. roku życia bije ulgę 12% z IKZE. Różnica przy 10 000 zł/rok i 25 latach: IKE daje 632 490 zł netto, IKZE 569 241 zł netto + 30 000 zł ulg = 599 241 zł.
Dochód roczny powyżej 120 000 zł (PIT 32%): IKZE zyskuje. Ulga rośnie do 3 200 zł rocznie, przez 25 lat to 80 000 zł. IKZE netto + ulgi = 649 241 zł vs IKE 632 490 zł.
Optymalnie? Jedno i drugie - limity są niezależne. Ale jeśli budżet pozwala na jedno konto, powyższe liczby dają jasną odpowiedź.
Ściągawka - trzy narzędzia obok siebie
| Cecha | Lokata | IKE | IKZE | PPK |
|---|---|---|---|---|
| Limit roczny | brak | 3x prog. wyn. | 1,2-1,8x prog. wyn. | 4% brutto |
| Podatek przy wpłacie | - | - | ulga PIT | - |
| Podatek przy wypłacie | 19% Belki | 0% (po 60 r.ż.) | 10% ryczałt | 0% (po 60 r.ż.) |
| Dopłata pracodawcy | nie | nie | nie | 1,5-4% |
| Dopłata państwa | nie | nie | nie | 250 + 240/rok |
| Płynność | pełna | częściowa | zwrot = PIT | karna |
| Dla kogo? | krótki termin | PIT 12% | PIT 32% | każdy na etacie |
Narzędzia omawiane w tym artykule
Kalkulator Realnej Stopy Zwrotu - oblicza ile naprawdę zarabiasz po uwzględnieniu inflacji. Podajesz nominalną stopę zwrotu i inflację, dostajesz realną stopę wg wzoru Fishera z symulacją rok po roku.
Kalkulator IKE i IKZE - porównuje dwa konta emerytalne III filaru. Liczy kapitał końcowy, ulgę podatkową IKZE, podatek przy wypłacie i automatycznie porównuje "a gdybyś wybrał drugie konto".
Kalkulator PPK - symuluje kapitał z Pracowniczych Planów Kapitałowych. Rozbija wpłaty pracownika, pracodawcy i dopłaty państwa. Pokazuje ROI i konsekwencje wcześniejszej wypłaty.
Więcej narzędzi z kategorii Finanse
- Kalkulator Procentu Składanego
- Kalkulator Lokaty
- Kalkulator FIRE
- Kalkulator Wolności Finansowej
- Kalkulator 50/30/20
- Kalkulator Indeksacji Kapitału
- Kalkulator Siły Nabywczej Złotówki
- Kalkulator Reguły 72
- Kalkulator Wartości Pieniądza w Czasie
- Kalkulator Celu Oszczędnościowego
- Kalkulator Poduszki Finansowej
- Kalkulator Budżetu Domowego
- Kalkulator Kosztów Życia
- Kalkulator Kieszonkowego
Sprawdź dla konkretnych wartości
- Realna stopa zwrotu przy 5% - ile po inflacji
- Realna stopa zwrotu przy 8% - zysk realny
- PPK od 5000 zł brutto - ile wpłacisz i dostaniesz
- PPK od 8000 zł brutto - wpłaty pracodawcy i państwa
