Ile zaoszczędzisz z pompą ciepła? COP, koszty i realne rachunki
Pompa ciepła z COP 3,8 obniża koszty ogrzewania o ponad 50%. Tabele porównawcze dla gazu, węgla i oleju. Oblicz zwrot inwestycji z dotacją Czyste Powietrze.
Czy pompa ciepła się opłaca? Odpowiedź: tak, w większości przypadków. Dom 140 m2 ogrzewany gazem za 8 500 zł rocznie, pompa powietrzna z COP 3,8, prąd po 0,65 zł/kWh - roczna oszczędność wychodzi około 4 350 zł. Po odliczeniu dotacji z programu Czyste Powietrze inwestycja zwraca się w niecałe 5,5 roku. Ale to jedna konfiguracja. Zmień COP na 2,5, zamień gaz na drewno albo weź dom 80 m2 - i liczby wyglądają zupełnie inaczej.
Skąd ta liczba?
Cała kalkulacja opiera się na trzech wartościach: ile ciepła potrzebuje dom, ile kosztuje to ciepło teraz i ile będzie kosztować z pompą.
Zapotrzebowanie na ciepło. Roczny koszt gazu dzielony przez cenę 1 kWh ciepła z gazu. Kocioł kondensacyjny daje ciepło po około 0,35 zł/kWh (przy cenie gazu ok. 3,20 zł/m3 i sprawności 92%). Czyli 8 500 zł / 0,35 zł = 24 286 kWh rocznie. Tyle ciepła zużywa ten dom.
Koszt ciepła z pompy. Cena prądu podzielona przez COP. Przy 0,65 zł/kWh i COP 3,8 wychodzi 0,171 zł za kilowatogodzinę ciepła. Ponad dwukrotnie taniej niż gaz.
Roczny koszt z pompą. 24 286 kWh razy 0,171 zł = 4 153 zł. Oszczędność: 8 500 - 4 153 = 4 347 zł rocznie.
| Parametr | Gaz (kondensacyjny) | Pompa ciepła (COP 3,8) |
|---|---|---|
| Koszt 1 kWh ciepła | 0,35 zł | 0,171 zł |
| Roczny koszt ogrzewania | 8 500 zł | 4 153 zł |
| Roczna oszczędność | - | 4 347 zł |
| Inwestycja netto (po dotacji) | - | 24 000 zł |
| Zwrot inwestycji | - | 5,5 roku |
Inwestycja netto to 45 000 zł (pompa + montaż + bufor) minus 21 000 zł dotacji z Czystego Powietrza na poziomie podstawowym. Przy podwyższonym dofinansowaniu (do 32 000 zł) zwrot skraca się do 3 lat.
Co właściwie oznacza COP?
COP to stosunek ciepła do prądu. Pompa z COP 3,8 z każdego 1 kWh prądu produkuje 3,8 kWh ciepła. Skąd bierze się ta różnica? Z powietrza, gruntu albo wody gruntowej. Prąd napędza kompresor, a ciepło pochodzi z otoczenia.
Problem w tym, że COP nie jest stały. Spada kiedy na zewnątrz robi się zimno. Pompa powietrzna przy -15 st. C może mieć COP 2,0 - a przy +7 st. C nawet 4,5. Dlatego producenci podają SCOP - średni roczny COP uwzględniający zmienność temperatur w polskim klimacie.
| Typ pompy | Typowy SCOP | Koszt 1 kWh ciepła* | Najlepsze zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Powietrzna | 3,0 - 4,2 | 0,15 - 0,22 zł | Nowe domy, podłogówka |
| Gruntowa (odwierty) | 4,0 - 5,5 | 0,12 - 0,16 zł | Duża działka, wysoki komfort |
| Wodna | 4,5 - 6,0 | 0,11 - 0,14 zł | Studnia, zbiornik wodny |
*Przy cenie prądu 0,65 zł/kWh
Gruntowa jest droższa w instalacji (odwierty kosztują 15-25 tys. zł extra), ale COP jest stabilny przez cały rok. Nie spada na mrozie tak jak w pompie powietrznej.
A co jeśli zmienisz parametry?
A co jeśli COP wynosi tylko 2,5?
Stara pompa, zły dobór albo tradycyjne grzejniki zamiast podłogówki. Koszt kWh ciepła rośnie do 0,26 zł. Roczny rachunek: 6 314 zł zamiast 4 153 zł. Oszczędność w porównaniu z gazem: tylko 2 186 zł rocznie. Zwrot po dotacji: 11 lat. Nadal się opłaca, ale dwa razy wolniej.
A co jeśli COP sięga 4,5?
Gruntowa z niskotemperaturową podłogówką. Koszt kWh: 0,144 zł. Roczne ogrzewanie: 3 497 zł. Oszczędność: 5 003 zł. Zwrot nawet bez dotacji: 9 lat. Z dotacją - poniżej 5 lat.
A co jeśli teraz grzejesz węglem?
Węgiel za 12 000 zł rocznie (nie jest tani, wbrew temu co mówią). Koszt kWh ciepła z węgla: około 0,45 zł (niska sprawność pieca, 60-65%). Zapotrzebowanie: 26 667 kWh. Z pompą COP 3,8: 4 560 zł rocznie. Oszczędność: 7 440 zł. Zwrot po dotacji: 3,2 roku. Wymiana węgla na pompę to najszybszy zwrot ze wszystkich scenariuszy.
A co jeśli dom ma 80 m2?
Mniejszy dom, mniejsze rachunki za gaz: 5 000 zł rocznie. Zapotrzebowanie: 14 286 kWh. Z pompą: 2 443 zł rocznie. Oszczędność: 2 557 zł. Instalacja tańsza - około 35 000 zł, dotacja 19 400 zł, netto 15 600 zł. Zwrot: 6,1 roku.
A co jeśli dom ma 200 m2?
Większy dom, gaz za 13 000 zł. Zapotrzebowanie: 37 143 kWh. Z pompą: 6 351 zł. Oszczędność: 6 649 zł rocznie. Instalacja droższa: 55 000 zł, dotacja 19 400 zł, netto 35 600 zł. Zwrot: 5,4 roku. Większy dom oszczędza więcej w wartościach bezwzględnych.
A co jeśli nie masz dotacji?
45 000 zł z własnej kieszeni. Oszczędność nadal 4 347 zł rocznie. Zwrot: 10,4 roku. Ulga termomodernizacyjna (odliczenie od podatku do 53 000 zł) może skrócić to o 1-2 lata, zależnie od dochodu.
Wszystkie scenariusze obok siebie
| Scenariusz | Roczny koszt grzania | Oszczędność/rok | Inwestycja netto | Zwrot |
|---|---|---|---|---|
| Gaz, 140 m2, COP 3,8, z dotacją | 4 153 zł | 4 347 zł | 24 000 zł | 5,5 lat |
| Gaz, 140 m2, COP 2,5, z dotacją | 6 314 zł | 2 186 zł | 24 000 zł | 11,0 lat |
| Gaz, 140 m2, COP 4,5, z dotacją | 3 497 zł | 5 003 zł | 24 000 zł | 4,8 lat |
| Węgiel, 140 m2, COP 3,8, z dotacją | 4 560 zł | 7 440 zł | 24 000 zł | 3,2 lat |
| Gaz, 80 m2, COP 3,8, z dotacją | 2 443 zł | 2 557 zł | 15 600 zł | 6,1 lat |
| Gaz, 200 m2, COP 3,8, z dotacją | 6 351 zł | 6 649 zł | 35 600 zł | 5,4 lat |
| Gaz, 140 m2, COP 3,8, bez dotacji | 4 153 zł | 4 347 zł | 45 000 zł | 10,4 lat |
Najkrótszy zwrot: wymiana węgla na pompę z dotacją - 3,2 roku. Najdłuższy: gaz z niskim COP i bez dotacji - ponad 11 lat. Ale nawet w najgorszym scenariuszu pompa zarabia na siebie przed końcem swojej żywotności (20-25 lat).
To co, opłaca się?
Dla większości domów jednorodzinnych z ogrzewaniem gazowym lub węglowym - tak. Zwrot inwestycji w 5-6 lat z dotacją, 10-11 bez dotacji. Kluczowe zmienne to COP (czyli dobór pompy i typ instalacji grzewczej) oraz aktualny koszt ogrzewania. Im droższe obecne paliwo i im wyższy COP - tym szybciej wychodzisz na plus.
Jedno zastrzeżenie. Powyższe obliczenia zakładają stałe ceny energii. W praktyce ceny prądu i gazu zmieniają się co rok. Jeśli prąd podrożeje bardziej niż gaz - oszczędności maleją. Jeśli gaz podrożeje szybciej - rosną. Kalkulatory nie przepowiadają przyszłości, ale dają solidny punkt wyjścia do decyzji.
Wpisz swoje dane - własny koszt ogrzewania, cenę prądu z faktury, realną ofertę instalatora. Ogólne tabele z internetu nie zastąpią obliczeń dla Twojego konkretnego domu.
Narzędzia omawiane w tym artykule
- Kalkulator COP Pompy Ciepła - oblicz współczynnik efektywności pompy z mocy grzewczej lub temperatur, porównaj z gazem i węglem
- Kalkulator Oszczędności Pompy Ciepła - roczna oszczędność, czas zwrotu z dotacją, porównanie 8 źródeł ciepła obok siebie
Więcej narzędzi z kategorii Dom i Ogród
- Kalkulator Ogrzewania Gaz vs Prąd - porównanie kosztów ogrzewania gazem i prądem
- Kalkulator Rachunku za Gaz - prognoza miesięcznego rachunku za gaz
- Kalkulator Rachunku za Prąd - prognoza rachunku za energię elektryczną
- Kalkulator Zużycia Prądu Urządzeń - ile prądu zużywają urządzenia domowe
- Kalkulator LED vs Żarówka - oszczędność na wymianie oświetlenia
Sprawdź dla konkretnych wartości
- COP pompy ciepła przy -5°C - zima
- COP pompy ciepła przy 5°C - wiosna/jesień
- Pompa ciepła dom 120 m² - roczne oszczędności
- Pompa ciepła dom 180 m² - gaz vs pompa
