Kalkulator Ubytku Wartości Handlowej Pojazdu po Naprawie

Problem: auto naprawione jak nowe, ale kupujący i tak zapłaci mniej

Blacharz zrobił robotę bez zarzutu, lakier trzyma odcień, szczeliny równe. A potem w ogłoszeniu pojawia się linijka o naprawie powypadkowej i cena spada, bo raport z historii pojazdu mówi swoje. Różnicy między ceną auta bezwypadkowego a tego samego auta po naprawie nie pokrywa żaden kosztorys blacharski, bo kosztorys płaci za naprawę, a nie za utraconą wartość. To osobna szkoda i osobne roszczenie.

Rozwiązanie: ubytek wartości handlowej jako odrębne roszczenie

Sąd Najwyższy rozstrzygnął tę kwestię w uchwale z 12 października 2001 r., sygn. akt III CZP 57/01: odszkodowanie za uszkodzenie samochodu może obejmować, oprócz kosztów naprawy, także zapłatę sumy odpowiadającej różnicy między wartością pojazdu przed uszkodzeniem i po naprawie. Uzasadnienie jest krótkie i trudne do podważenia: rzecz ma taką wartość, jaką może osiągnąć na rynku, a skoro po naprawie osiąga mniej, to poszkodowany jest o tę różnicę uboższy.

Do tego doszła wytyczna nr 21 Komisji Nadzoru Finansowego, zgodnie z którą ubezpieczyciel ma uwzględniać utratę wartości handlowej tam, gdzie ona nastąpiła, informować poszkodowanego o możliwości zgłoszenia takiego roszczenia i badać jego zasadność z własnej inicjatywy, niezależnie od tego, czy ktoś je zgłosił.

Kalkulator odpowiada na trzy pytania po kolei: czy Twój pojazd w ogóle mieści się w warunkach, przy których ubytek się szacuje, ile wynosi kwota przy danym procencie i czy po opłaceniu własnej wyceny zostaje cokolwiek na czysto. Czego nie robi, powiem od razu: nie zgaduje, jaki procent ustali rzeczoznawca. Wrócę do tego niżej, bo to najważniejsze zdanie na tej stronie.

Tabela decyzyjna: czy Twój pojazd się kwalifikuje

Instrukcja określania rynkowego ubytku wartości pojazdów nr 1/2009, stosowana w praktyce przez rzeczoznawców i biegłych, ogranicza szacowanie ubytku do pojazdów utrzymanych w dobrym stanie technicznym i w określonym okresie eksploatacji. Okres zależy od kategorii pojazdu.

Kategoria pojazdu	Okres eksploatacji	Co z tego wynika
Samochód osobowy i terenowy	do 6 lat	najszerszy limit, obejmuje większość aut na rynku wtórnym
Samochód ciężarowy o DMC do 3,5 t	do 4 lat	dostawczaki mają krótszy okres niż osobówki
Motocykl	do 3 lat	najkrótszy limit obok ciężarówek powyżej 3,5 t
Pojazd ciężarowy o DMC powyżej 3,5 t	do 3 lat	po tym okresie wyłącznie w przypadkach wyjątkowych
Po przekroczeniu okresu		ubytek możliwy wyjątkowo, przy niewielkim przebiegu i szczególnej dbałości o stan techniczny

Druga kolizja: reguła, o której mało kto wie

Auto, które już raz było naprawiane, nie traci prawa do ubytku automatycznie, ale rachunek wygląda inaczej. Instrukcja przewiduje wtedy trzy sytuacje i wszystkie trzy siedzą w kalkulatorze:

Sytuacja	Co się dzieje z ubytkiem
Ubytek dla drugiej kolizji porównywalny lub niższy niż dla pierwszej	nie występuje, wartość była już raz obniżona
Ubytek dla drugiej kolizji wyższy niż dla pierwszej	należy się różnica, czyli ubytek drugiej minus ubytek pierwszej
Brak danych o zakresie pierwszej kolizji	odstępuje się od szacowania ubytku dla drugiej

Czego ten kalkulator celowo nie robi

Nie podaje, ile procent wyniesie Twój ubytek. Nie dlatego, że to trudne, tylko dlatego, że takiej liczby nie da się uczciwie podać z tabeli. Wysokość ubytku zależy jednocześnie od wieku pojazdu, przebiegu, zakresu naprawy, tego które elementy wymieniono, a które naprawiano, oraz historii wcześniejszych szkód. Opracowania poświęcone tej instytucji mówią wprost, że dążenie do ustalania ścisłych reguł, które warunkowałyby powstanie tej szkody, jest niecelowe.

Kalkulator bierze więc procent od Ciebie: z wyceny rzeczoznawcy, z decyzji ubezpieczyciela albo jako wariant, który chcesz sprawdzić. Robi natomiast wszystko dookoła: rozstrzyga kwalifikację po zweryfikowanych warunkach, stosuje regułę drugiej kolizji, przelicza procent na złotówki i mówi, czy po opłaceniu własnej opinii coś zostaje. Narzędzie, które zgadywałoby procent, wyglądałoby mądrzej i byłoby mniej warte.

Jak policzyć swój ubytek, krok po kroku

Kategoria pojazdu - osobowy lub terenowy, dostawczy do 3,5 tony, ciężarowy powyżej 3,5 tony albo motocykl. Od tego zależy graniczny okres eksploatacji.
Wiek pojazdu - liczony w latach od daty produkcji, z dokładnością do dziesiątych, więc auto po czterech latach i czterech miesiącach to 4,3.
Stan techniczny - dobry, wyjątkowo zadbany przy niewielkim przebiegu albo przeciętny i gorszy. Trzecia odpowiedź zamyka drogę do roszczenia.
Która to kolizja - pierwsza, druga ze znanym zakresem pierwszej albo druga bez tych danych.
Wartość pojazdu - rynkowa, sprzed szkody. Ubytek liczy się jako procent od niej, nie od kosztu naprawy.
Procent ubytku - z wyceny albo z decyzji. Jeśli jeszcze go nie masz, wpisz dowolny i przeczytaj tabelę wariantów.
Koszt niezależnej wyceny - ile bierze rzeczoznawca za opinię. Bez tej liczby nie widać, czy roszczenie zwraca się ekonomicznie.
Odczytaj wyniki - werdykt kwalifikacji, kwotę, porównanie limitów wieku dla wszystkich kategorii i tabelę pokazującą, ile daje który procent.

Przykłady z rachunkiem

Osobówka po czterech latach, pierwsza szkoda. Wartość 60 000 zł, ubytek określony na 3 %, wycena rzeczoznawcy 500 zł.
Kwalifikuje się (limit 6 lat). Ubytek 1 800 zł, na czysto 1 300 zł.

Ta sama osobówka, ale po siedmiu latach. Wszystkie pozostałe dane bez zmian, stan techniczny opisany jako dobry.
Poza okresem eksploatacji, roszczenie bez podstawy. Zmiana odpowiedzi o stanie na wyjątkowo zadbany przy niewielkim przebiegu otwiera drogę, ale wymaga udokumentowania.

Druga kolizja, większa od pierwszej. Wartość 60 000 zł, ubytek dla obecnej szkody 3 %, ubytek rozliczony przy pierwszej kolizji 1 000 zł.
Ubytek policzony 1 800 zł, do wypłaty 800 zł po odjęciu pierwszej kolizji.

Druga kolizja, mniejsza od pierwszej. Te same dane, ale przy pierwszej kolizji rozliczono 2 500 zł.
Ubytek dla tej kolizji nie występuje, bo 1 800 zł nie przewyższa 2 500 zł. Wartość została już raz obniżona.

Tanie auto, droga opinia. Wartość 18 000 zł, ubytek 2 %, wycena 600 zł.
Ubytek 360 zł, na czysto -240 zł. Tu opłaca się najpierw zgłosić roszczenie bez własnej opinii, bo badanie jego zasadności i tak obciąża ubezpieczyciela.

Szybka ściągawka

Ile daje który procent, przy trzech typowych wartościach auta. Kolumny to wartość pojazdu, wiersze to procent ubytku.

Ubytek	30 000 zł	60 000 zł	120 000 zł
1 %	300 zł	600 zł	1 200 zł
2 %	600 zł	1 200 zł	2 400 zł
3 %	900 zł	1 800 zł	3 600 zł
5 %	1 500 zł	3 000 zł	6 000 zł
7 %	2 100 zł	4 200 zł	8 400 zł
10 %	3 000 zł	6 000 zł	12 000 zł

Tabela pokazuje arytmetykę, a nie prognozę. Który wiersz dotyczy Twojego auta, rozstrzyga rzeczoznawca na podstawie Instrukcji, biorąc pod uwagę wiek, przebieg, zakres naprawy i historię pojazdu naraz.

Pytania od użytkowników

Czy ubytek wartości handlowej należy się obok kosztów naprawy, czy zamiast nich?

Obok. Uchwała III CZP 57/01 mówi wprost, że odszkodowanie może obejmować koszty naprawy oraz sumę odpowiadającą różnicy wartości przed uszkodzeniem i po naprawie. To dwie różne szkody: jedna to wydatek na przywrócenie stanu technicznego, druga to trwały spadek ceny rynkowej.

Muszę sam zgłosić to roszczenie, czy ubezpieczyciel policzy je z urzędu?

Zgodnie z wytyczną nr 21 Komisji Nadzoru Finansowego ubezpieczyciel powinien z własnej inicjatywy badać zasadność takiego roszczenia i informować o możliwości jego zgłoszenia. W praktyce warto zgłosić je samodzielnie, bo obowiązek nadzorczy to nie to samo co automatyczna wypłata.

Mam auto siedmioletnie. Czy naprawdę nie mam szans?

Limit 6 lat dla osobówek nie jest przepisem prawa, tylko zapisem Instrukcji stosowanej w praktyce. Sama Instrukcja dopuszcza wyjątek dla pojazdów o niewielkim przebiegu i szczególnej dbałości o stan techniczny. Jeśli auto ma udokumentowaną historię serwisową i przebieg wyraźnie poniżej przeciętnej dla rocznika, argument istnieje. Kalkulator uwzględnia go po wybraniu odpowiedniego stanu technicznego.

Auto miało już wcześniej stłuczkę. Czy ubytek jeszcze mi przysługuje?

Zależy od relacji obu szkód. Jeśli obecna daje ubytek wyższy niż poprzednia, należy się różnica. Jeśli porównywalny albo niższy, ubytek nie występuje, bo wartość została już raz obniżona. A jeśli nie da się ustalić zakresu pierwszej kolizji, od szacowania się odstępuje. Kalkulator obsługuje wszystkie trzy warianty.

Dlaczego kalkulator nie policzy mi procentu ubytku sam?

Bo żadna publicznie dostępna tabela go nie zawiera, a wysokość zależy naraz od wieku, przebiegu, zakresu naprawy i historii pojazdu. Instrukcja 1/2009 jest narzędziem rzeczoznawcy, nie tabelą do odczytania, a opracowania na ten temat wprost odradzają ustalanie sztywnych reguł. Podanie Ci wymyślonej liczby wyglądałoby lepiej i byłoby mniej warte niż uczciwe „tę liczbę daje rzeczoznawca".

Czy ubytek liczy się od wartości auta, czy od kosztu naprawy?

Od wartości rynkowej pojazdu sprzed szkody. Koszt naprawy wpływa na to, jaki procent ustali rzeczoznawca, ale sama kwota ubytku jest procentem od wartości auta. Przy aucie za 60 000 zł ubytek 3 % to 1 800 zł, niezależnie od tego, czy kosztorys opiewał na osiem, czy na dwanaście tysięcy.

Czy warto zamawiać własną opinię rzeczoznawcy?

Kalkulator liczy to wprost: odejmuje koszt opinii od kwoty ubytku i pokazuje, co zostaje na czysto. Przy aucie za 18 000 zł i ubytku 2 % wychodzi -240 zł, więc pierwszym ruchem powinno być samo zgłoszenie roszczenia. Przy aucie za 60 000 zł i ubytku 3 % zostaje 1 300 zł i opinia broni się sama, zwłaszcza że przyda się też w sporze o kosztorys naprawy.

Powiązane narzędzia

Kalkulator Kosztu Naprawy Pokolizyjnej

Rozkłada kosztorys na roboczogodziny, materiał lakierniczy i części, i pokazuje lukę między stawką ubezpieczyciela a stawką warsztatu - Zobacz kalkulator